Mostrando entradas con la etiqueta Autor desconocido bajo seudónimo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Autor desconocido bajo seudónimo. Mostrar todas las entradas
domingo, 14 de diciembre de 2014
¡Aiquí ta “Jasusín” el Pelgar. Tornou outra ve, ho!
Ya outramiente, tou ese rabañau de xente que chisba’l Blog, mucheres ya homes ¿qué tal vus va ho? You sei qu’esqueicei-me abondu nesta
timpurada pasada del trabachu, de la casería, de las vacas, de lus gochus, de
las pitas ya de tou. Hasta de entama-vus
alguna burricada que outra nu Blog. Pur
esu nun vulví asuma’l fucicu pur eiquí. Sei que intrugasteis abondu pur mí a cada poucu, peru nun cuntestei purque voi
cunta-vus la virdá: nun tuve nu miou pueblu, tuvienun-me tsuenxe d’aiquí recuchiu nun huspital en Ourense, al pia de
mediu anu pulu menus. Miánicas faltou poucu. Anantias de’l branu. Home, yera
pur San Xuan, na más que recuchi-mus la
yerba xebrei.
Anque la cousa nun foi outra que pul tsau de la salú. You ya dende piquenu tuve un defetu nu
fondu la bandouga que nun lu sabía naide más que mia mai, purque yera esu que
lus matasanus cháman-tse creu que
criptorquidia u cousa paecida. Falandu claru pa que nus entendamus tous, ía que d’algunus nenus na más nacer lus
perendengues nun tses baixan pa baixu pal fuetse, ou tienen que tar, ya quedan-tses
arriba na piérgula espaparutaus. Ya esu pasoume a mí.
El casu ia que, duler
nun duel, peru you alcuerdu-me muitu de cuandu curtexei cuna Gúmer, sí ho, aquetsa alemanona tan guapa
qu'echei de novia tandu nas Canarias. Minuda peirona taba feita. Aquetsa rapazona
siempre andaba la cundenada agüechandu ya chisbandu pa lus mious baxus, seiquisí, ya
farfutsaba asina pa etsa sola cuandu you taba en purricas: ¡ miánicas este home
nun tien perendengues! Ya you faia-me que nun intindia las parulas d’etsa ya catsaba la bouca u partsaba doutra cousa.
Peru la mecha de tou este belén prindiu-la la medicucha que vienu p’aiquí pal pueblu
nuesu nu mes de xeneiru pasau, que na más dir you onde etsa pur un poucu de murmera
que tinía, mandou-me baxar lus calzones ya la cundenada diuse cuenta
escapau. Esta mucher ta más alietsa que las munietsas que chapinan pul mulín.
Namás que m’agüechou la fardela que
paecía un figu pasu, echou las manus a
lus gadechus ya dixu: ¡Estu nun puede
seguir asina rapaz; hay que punetse
rumediu cuantu anantias! Nesi mumentu tsevantouse del tayuelu ou taba
estramazada, ya escumenzou d’acó pa cutsó, ya esqueirar ya ribuscar nus papelachus aquetsus que tinía delantre, ya chamar cunu
teléfanu hasta que diu ou faian esa
uperación, ya mandanun-me pa Ourense pa
un huspital de monxas clarisas reparadoras. Aquetsu foi un infiernu. Pasar paseilas
d’akilu. Entre la fame ya lus rezus, nun
fixe outra cousa hasta que me mitienun
manu al fardel pa upera-me. Agora, una ve aiquí na casina nuesa, toi bien, anque
tengu que tar quietu sin faer nada
d’esfuerzu. Toi esfeisulau nu escanu cumu
si fuera’l odre del tseite de ferir la manteiga.
Atsí nu hospital esi onde las monxas, tucou-me tar nun cuartu al tsau duna mucher viecha que taba tsouca. Pigaba unas carpidas pula
nueite que miánicas paecía el tsobu autsandu. Taba tulondra del tou ya nun faian xeitu detsa. You la metá de las
nueites nun pigaba güechu hasta risca’l día. Ya las peltrazus de las
monxas, minudas candongas taban feitas, lu mesmu pa xantar que pa cinar nun me daban más que caldachus cun pataca fervida y’alguna freba de pita cucida. Esu pula mañena ya pula nueite tamién. Aquetsas
mucheronas debienun cavilar que you yera
una ricién parida. Ya pur si fuera poucu
cuna fame, inda a lu que más timía yera
a lus bañus d’asientu que me ubligaban a faer
na más tsevanta-me bien ceu. Salía un vapor d’aquetsa augua que había nu balde que paecía que taba ferviendu, cumu’l augua del caldeiru pa pulgar lus gochus nu maseiru.
You na más pousar las ñalgas nu balde tsevantaba-me al mumentu ya punia-me dereitu, peru aquetsas tsuniegas
de mucheres tornaban-me sin parar pa que nun afuxera del augua. Tengu-tses uyiu a etsas que aquetsu que me faian yera p’astirar el pellexu del fuetse pa que lus perendengues nun me xebraran
a tou miter p’arriba pa la piérgula. El
casu ía que agora nun sei si me lus caltrizanun abondu u non cun tantu calor,
purque inda andu algu escarrancau, anque
alcuentru-me muitu menus refistulau ya
cun menus tserza. Toi más alietsu ya tengu muita más xixa. Muitu mechor. Tsástima
qu’estu de lus perendengues nun me lu fixeran cuandu you
yera tuvía un nenacu. Astoncias había poucus adelantus na melecina, ya cuartus
nas casas, ¿ou taban?; ni un perrón.
A la rabileira de la
Rulindes inda nun tse cuntei
la virdá. Solu de pinsa-lu pongu-me tsarizudo del tou. Dixi-tse que tuviera
herniau de lus dous tsaus, ya paezme que papoulu, purque cunu tsangurdía que ía, si lu escubriera,
miánicas curría la zueira cumigu pul
tou’l tsugar, pa eispués priguna-lu
d’un
cabeiru al outru del vatse.
Amirai, anque nun faigu nada, notu-me que toi floxu ya
trasgaldiu abondu, cumun xilingueiru, purque güei cunu poucu que garabatiei eiquí, ya tengu lus
didus encarabinius del tou. Tampoucu
puedu dir pa ibaxu’l hórreu purque nun para de chuver ; ta la nublina arrastru
toda espeltrazada que nun estena ni un menuto. Ya cun esu alón rapaces ¡Tamus pirdius!
“Jesusín”,
el pelgar
domingo, 13 de abril de 2014
JESUSÍN Y'AL CANELO CASI AGÜECHAN AL TSOBU
L’outru día cuandu baixaba
cunu Canelu nu trator pa casa, tseva-mus
un bon xustu lus dous; diguvus-lu you.
El casu foi que tandu atsí nel Acebo
entre una cousa ya l’outra fixuse-nus de
nueite escapau. Ya sigún baixaba-mus pul mediu’l monte, el miou perru que tsevaba-lu atau cunu rechu al remolque, ya sin las carrancas, tsadraba
que dios nus tsibre. Al chegar a l’altura de la
Fonte’l Pioyu uyimus unus autsidus que mitian miedu. El Canelu puxu-se
alietsu ya tou tsarizudu pul tsombu de la tserza que tse entrou, ya you tamién tinía
lus gadechus dereitus cumu escambrones, purque miánicas si nun pinsei que yeran
lus tsubercus que taban pur atsí alredor nuesu asperándunus pa esbitsa-nus cumu
faen cunus cadriles de las uvechas. Debían de tar pur atsí mesmu, peru nos nun lus
agüechá-mus; solu escuitá-mus a lus xabariles
que taban fuzandu nun prau que ya lu tinian mediu tsabrau. Nos tiramus
p’alantre ya una ve que tuvimos lonxe d’aquetsus pagus, el Canelu apaciguou-se un
poucu ya anialou-se nu remolque, ya catsou la bouca hasta que chega-mus a casa.
Na más chegar, delantre mesmu del
miou bisteitu atoupei-me cunu camionetu del tratante que vinía a tsevar unus xatacus de cai la Rulindes. El humecón aquel
entrou pa la corte de la Rulindes
escapau, peru cunel vinía outru rapaz pa echa-tse una manu cunus xatus, ya este
asperou atsí fora nu camín. De ripente nutei queste rapazón nun me quitaba güechu d’encima, peru cumu
taba aquetsu uscuru cumu la bouca’l tsobo, ya este home tinía la gorra calada
hasta las urechas, nun sabías quien tinías delantre. Astoncianas you fixei-me
mexor n’el ya dime cuenta que’l magüetu yera el fichu dunu de Tineu que fixéramus
la mili xuntus nu mesmu cuartel nel anu 63,
en Regulares 5 en Ceuta. Al intrugá-tse
pul pai díxu-me: sí oh, ta aiquí; ahí lu tienes, ía el que entrou pa la corte.
Aspera que lu chamu. Al menuto saliu loutru
cuna guichada na manu yan cuantu caimus lus dous del pullín, dímus-nus
un abrazu ya puximus-nus muitu cuntentus lu mesmu él que you, ya dixe-tse que subiera un ratadín pa mia
casa, mientras el tracaburras del fichu trataba lus xatus cuna Rulindes ya’l
sou pai. Una ve na cucina cuna tsuz de la bumbilla paeciu-me agüechar quel
quintu miou retsucía-tse algu nuna urecha y’al mumentu dime cuenta que tinía un
aro de fierru cumu si fora la cantresa duna madreña.
El casu foi que diu-me la risa ya nun
pude pur menus que intrugá-tse si agora taba alambrau cumu lus gochus. Miánicas
nun tse gustou muitu, purque cuntestou-me
mal. Dixu-me que prifería tiner pinta de
xilingueiru anantias que de melandrín ya de zalampernu cumu you. Astoncias you,
afalaguei-tse un poucu lus bréfites ya dixi-tse que nun se cabreara que yera tou
una broma. Escapau baxei a la budega ya subí un xarru vinu fresquín cunas frebas de xamón, media tsinguaniza
ya la caramietsa de la fugaza’l pan. Al
poucu ratu tábamus lus dous tsevantandu las patas de risa nu escanu, falandu del brigada
Celestinu que muitas patacas nus fixera mondar el cabrón nu campamentu
de Chinchilla en Albacete, peru eispués, nos pa vinga-nus de tou lu que nus faía aquel chusqueiru, mixabamus-tse pur enriba las patacas na más mundá-las.
Cuandu taban cuciendu prubaba-las el fandoscu
d'el ya farfotsaba entre caniles que tinían
muita sal, que tses escaldara-mus mas
augua fría pur enriba pa que entotsaran
un poucu ya nun se tses nutara tantu’l salitre. Ya nos pur itrás riventandu de
risa purque d’aquetsu del ranchu prubábamus poucas cousas. Si tiníamus muita
fame ya tábamus sin cuartus, astoncias cumíamus solu güevos fritus ya cucius,
que esus pu lu menus nun taban mixaus.
Eispués de riínus abondu ya de falar
un ratau intrugou-me esti mozu si you tinía
mucher ya dixi-tse la virdá, que non, que taba sulteiru tuvía. Astoncias dixu-me:
Jasusín, Jasusín, tas feitu un bon pelgar. Que bien fixiste quedá-te asina deste xeitu, sulteirón. Pa que
vas casá-te oh. Siguru que tienes
peironas abondu pur aiquí pul pueblu, ya pula Vitsa tamién. You cuntestei-tse
que tiner, tinía poucas, ya él nun pudía cuna risa. Astoncianas cuntou-me que
you yera el acertau de siguir asina sulteiru, peru si algún día dicidía casá-me
que nun cuchera la mucher del mesmu tiempu que you. Quia.
Cueche-la pulu menus diez anus más xoven que tú, purque you voi dicí-te apruveitandu que nun ta
agora el miou fichu aiquí delantre, que cumití
la turpeza de axuntá-me cuna vicina que ía algu mayor que you; etsa pasa ya de lus setenta y cincu, ya nun hai xeitu de mité-la
pa debaixu, ni tampoucu arrimá-se a etsa purque xebra d’uno cumu de lus tábanus.
Enxamás tien ganas de ribincar la
desgraciada. Cuandu tse falu algu del asuntu dime la cundenada que prifier tar
arrincando touzus de berza, arramandu cuitu na currada u barriendu las cortes,
anantias que fayendu lu outru. Ya cuandu nun tse queda outru rumediu que
acetar, escumienza a faer axagüeirus ya trangadichas
pa xebrá-se de mi si nota que toi rifón ya berriondu. Nesi mumentu díxe-tse you que, ou etsus vinían
a pulus xatus, haí una rapaza bien xoven ya bien axeitada, que se chama
Rulindes, peru que pa mi nun ameraba muitu,
non; pierde cuidau. Gustan-tse más lus del sou tiempu que tsievan pindientes nas urechas asina cumu faes tú.
Astoncianas dixu-me este rapaz
que se chama Firme: “Jasusín, Jasusín, pa que
crees que tsievu you esti fierru mitiu aiquí
na urecha”. Ya p’ancima tsievo tamién un tatuaxe noutru tsau que nun te lu puedu enseñar agora, peru a las
rapazas gusta-tses muitu esu. A mi diu-me muita risa ya nesi mesmu mumentu cumenzou a voucear ya chamá-lu
el tulondru del fichu, y’al home tuvo
que afuxir a tou miter purque al outru bartolu
escapouse-tse un xatu del camionetu y’andaba itrás d’el pul pueblu, d’acó
pacutsó cumu si tuviera tsoucu. Astoncias, you deixei aquetsa xente ya mití-me pal
miou curral a datse un poucu de cumer al Canelu que taba el probe muertu fame.
Ya cun esu nun pude ni dici-tse
adiós a este rapazón. Outru amiente bien, cuandu vuelva pur aiquí él solu, sin
el tolo del fichu, ya partsaremus más
cousas de la mili ya de las mucheres d’aquetsus anus. Ya cun esu alón rapaces.
“Jesusín”, el pelgar
miércoles, 9 de abril de 2014
TOUS P’AL ACEBO
( Foto tomada de :http://www.minube.com)
Este anu cumu tsieva chuviendu tantísimu tiempu a caldeiraus, asina cumu si fixera
una muntunera de anus que nun caía una pinga d'augua, tan lus praus tous nun chamazal.
Lus mious del ríu tuve las vacas atsí l’outra simana ya deixanunme-lu tou
afracau cumu si fora un patacal ricién tsabrau. Pur esu agora cambiei-las pa
las poulas que tiné-mus cerca del rebotsal, ou ta la cabanona, que atsí cumu ía
un parandanal ya cuestu cumu’l tseironal, el tirrenu ta más ricudio ya tamién t’al tapín bastante más entotsau, ya cun esu nun si espetan tantu las patas del ganau na pación.
Cuandu tsievu las vacas pa estas poulas, faigu-lu ceu pu
la mañena, ya pu la tardiquina en cuantu tsourienzo deixa de asuma’l fucicu pul
tesu la xanzaina, baixan etsas solas pa casa
cunu perru muitu bien sin tiner que dir
you pa nada al prau. Peru loutru día apaicienun las vacas nu purtón del curral solas, yal perru nun vinía cun etsas. Extrañou-me
muitu purque el Canelu ía un perrón muito facindiegu que nun deixa las vacas
solas pur nada. Asperei un ratau, ya cumu nun apaecía pur atsí, cumu si lu
cumiera el sumiciu, acerquei-me a cai la Rulindes pa intrugá-tse si lu
agüechara etsa pul pueblu, u pu la currada, peru esta mucheraca nun
taba na casa la cundenada; ya díxu-me la sua mai que agora baixaba dous u tres
veces pur simana a la Vitsa, xuntu con outras peironas tan buenas cumu etsa, a faer
una muxiganga de ginasia que creu que espurren-se ya revuelcan-se pul suelu cumu fae
el pullín miou cuandu gana la cebada, ya esas munxergas todas chaman-tses algu
asina cumu pilatus, peru nun me faigáis muitu casu purque you pa estu de lus
nomes nun m’alcuerdu al ratau de uyí-lus.
Outra vez que tamién faltou el
Canelu de casa, luegu alcuntramus-lu pasaus unus cuantus días cerca de La Nisal
tou tsarizudu ya arrabuñau que fora engulismau itrás duna perraca piquena que andaba caliente. Nel
mumentu que taba you cabilandu ou taría
el can, apaeciu el rapazón de lus piensus runfandu cunu camionetu chenu hasta
lus topes de sacus de farina, ya intruguei-tse si pur casualidá agüechara pula
carretera al miou perru. De mumentu quedouse cuepu el cundenau, peru al poucu ratu díxu-me que quiría
ricurdar que sí, que agüechara faía poucu a un perrón marietsu que
taba enganchau a una perra mastina delantre de Casa’l Coxu de Bornazal, peru espuies tamién se
trupezara cun outru perru subiendu p’al Acebo, peru que nun se fixara nu culor. You cunu que me dixu este fandoscu
foi abondu. Nun fixe más que datse las gracias ya fuxír a tou miter pa casa pa cucher el trator ya acercá-me a pul
perru pa trae-lu cuantu anantias pa casa.
Y'asina foi. Tandu a mediu camín pinsei que pudía pasá-me primeiru pul Acebo pa
intrugá-tses aquetsa xente si andaba pur atsí el miou can ya dipasu echaba un
vasín u dous; ya si nun taba, espués runfaba
pa Bornazal. Primeiru priguntei nu
chigre del Marruncín, el que ta dientru de lu qui ía el santuariu, y'apenas
me fixé-nun casu. Espués acerquei-me al outru chigre, al de Ríos, ya atsí taba
la nena sola; Jusé taba pa Cangas, peru
esta rapazaca díxu-me lu mesmo que el de lus piensus, que pur Bornazal tsevaba ya unus días un perrón grande cun carrancas al piscuezu que andaba toul día cheirandu itrás duna perra
mastina que yera de lus pueblus d’abaixu.
Puxe-me cuntentu, al sabere pur ou chapinaba el miou Canelu ya mandei-tse a
esta rapaza que me echara un vasín de vinu. Etsa foi a la barrica a la bodega ya
truxu la xarra chena cunu cachu al tsau ya un taruquín de queixu
d’afuega’l pitu pa faer boca. Na más que prubei lus primeirus papaus de vinín,
esta rapaza priguntou-me si you nun yera unu
de lus que querían faer fulixa atsí pa últimus de abril u primeirus de
mayu. You cuntestei-tse que nun sabía nada. Astoncias dixu-me etsa que’l outru día tuvieran atsí
unus homes intrugandu al sou pai que querían faer una comilona pa una muntunera de xente que tuvienan tous cunus flairones de Corias, purque
nesta ucasión tamién iba tar cun etsus un flaire muitu empurtante, que agora ya
nun yera cura. You quedei apavuriau del
tou ya cuntestei-tse: mira munina, you nun sei nada de nada de lu que me falas. Purque outras
veces garabatean algu nu Blog ese de Corias pa picá-me, peru agora toi
pez del tou. Tamién ía culpa mía purque siguru que fartarian-se de chamá-me, ya abondu lu fixe-nun las outras veces, peru estus rapaces tienen que cumprender
que you nun puedu faer lu mesmu que faen etsus. Etsus tan tous ritiraus ya cun
bonas pinsiones; nun ía cumu you que si
quieru cumer un cantrochu pan cun toucín tengu que tar toul día
itrás del rabu las vacas. Outru amiente, nesta ocasión prestaria-me tar al pia d’etsus un ratau. A
tou estu, si faes el favor di-tse a tou
pai cuandu venga que’l día que faigan la fulixa toda esta rapazada aiquí, que
me chame, que si tengu you el ganau pur aiquí cirquina, pula poula la cabanona, acercu-me cunu trator
nun ratau a tumar café cun etsus. Anque, miánicas, cumu toi tan esgurrumbao ya feitu
un podricu, nun sei si me cunecerá
alguno detsus. Tous non, peru lus de lus anus primeirus del cunventu , sí me
cunecen sí. Deixu-vus hasta outru ratau que marchu a pul Canelu a Bornazal, anantias que se faiga de nueite, que
si ta muitu tiempu sueltu pur atsí nun
deixa una perra sin enganchar en toul vatse. Ya cun esu alón, rapaces
“Jesusín”, el pelgar
sábado, 15 de marzo de 2014
La gata de Rulindes acaba-me cunu cebotsu
Ya outru amiente, ¿qué tal va
tou? ¿va-vus bien rapaces? You ya sei que priguntais abondu pur mí. Tuvía díxume-lu la
axagüeirus de la Rulindes loutru día que
taba cuna rapadoira tsimpiandu la masera p’amasar pu la mañena al día siguiente
ya acurdou-se que nun deixara furmientu
nenguno de la furnada pasada, y’astoncias
acercouse a la nuesa casa a buscar un garfau. Na mia
casa siempre lu hai purque deixamus-lu duna furnada pa outra. Dímus-tse toul
que quixu ya etsa afuxiu a tou miter pa la sua casa, ya toda cuntenta. Peru cumu
ía tuvía una rapazaca xoven, nun sabe muitu destas cousas. El caso foi que puxu-se
a amasar pa faer la furnada del pan ya
cuandu mitiu la petsa de la masa na masera pa que tseldara, al cabu d’una hora,
cuando foi a sacá-la quedou trespeitada del tou purque nun subiera nada; taba la masa cumu la deixara, feita una rapa.
La probe escumenzou a churar ya
nun tinía paradeiru. Espois dun ratau de churamicar, glachar ya esnalaza-se
toda, díxutse-lu a una vicina viecha ya etsa cuntestou-tse que: ¡Ay munina! ¿A
quién se tse ucurre puné-se a amasar tiniendu la riela? La Rulindes esu enxamás
l'uyera ya taba apavuriada del tou la probe. You nun sei bien cúmu terminou
tou aquel belén, peru paré-me que la masa de pan foi entera pa la bacita lus gochus. El casu ía
questa rapacina ía salerosa abondu pa tou,
peru estu de amasar nun se tse da nada bien. Ya ía raru purque outru
amiente, fae unus rusquillus d’anís cun
nata del tseite de las vacas de casa, que tan pa rechambé-se lus didus.
A esta rabileira de rapazaca lu
que tse se da bien abondu ía toda esa xirigonza
de lus teléfanus móviles, yal Interné
ese de lus demonios. Loutru día fartou-se de riir a cuenta mía esta fanduscona.
El casu foi que tábamus aiquí debaxu l’hórreu nuesu, lus tres: un rapaz de Naviego que ía el que nus trae la
farina yal piensu pa lus xatus, la Rulindes ya you. Una ve queste rapazón baxou lus sacus del camión you quiría tamién piensu
pa las potsas nuevas, peru amerou ya amerou pur entre aquetsa muntunera de sacus
que atsí traía, ya nun tse quedaba
nenguno. Astoncias el rapaz dixu-me: Jesusín, nun tengas remor nenguno, que na
más que chegue al almacén, si tengo atsí alguna bolsa chamu-te cuna guasa escapau. You naquel mumentu nun comprendía nada de lu que me falaba aquel
magüetu; taba atunteciu del tou. Peru nutei
que la Rulindes miraba pa outru tsau riendu-se. Al cabu dun ratucu dixe- tse
you: oi rapaz, lu que you toi pidiendu-te nun tien guasa nenguna eh. Aiquí u somus
homes u tartagueirus ¡Ou vamus a parar! Toi dandu-me cuenta que tienes pouca
furmalidá. Pa la próxima, voi tiner que chamar al de Tebongo, cumu sigas asina
fayendu’l tolo.
You agüechaba pa unu ya pal outru
ya taban lus dous que reventaban de risa. A mí taba dandu-me un poucu de tserza
ya puniendu-me tsarizudu purque a la Rulindes faltaba-tse poucu pa mixá-se toda
pu las patas abaixu. Yal outru poucu menus. Nastoncias dime cuenta que taban
mufansu-se de mi ya que la cousa vinía pur
algu que you nun intindiera por ou yera. Fixe-me que fuxía de atsí, de xuntu a
etsus cumu si tuviera enfadau, y’astoncianas acercouse-me la
zalameira la Rulindes ya escumenzou
a afalaga-me, ya díxu-me que esu del
guasap nun yera que fixeran guasa de lo que you tses falaba, sino que chamaba-se
asina, ya que yera una cousa que tienen agora lus teléfanus móviles mudernus pa
comunicá-se unus cun outrus. Nesi mumentu diu-me a mí tamién la risa, peru dixi-tses
que taba fartandu-me de uyir a tsangurdius. Que ya nun quiría piensu, ni farina, ni pulpa, ni nada;
que lu recuchiera tou, purque pur mi, pudía
mitetse-lu pur onde se escumencipian lus goxus ya lus maniegus.
Ya la xustrona de la Rulindes
dixe-tse que cuandu necesitara más furmientu que fora a buscá-lu al Acebo a
onde amasa Manín las empanadas ya tous esus tsambeus que fae tan ricus.
El casu ía que cun estu de la “guasa”
del demoniu nun rigañei a la Rulindes, que tinía pinsau fae-lu, ya bien en seriu, purque
una gatina que tien, que agora ta parida ya tsieva cun etsa una cumia de
gatachus piquininus que dios nus tsibre, disfíxu-me toul similleru del cebotsu
que lu tinía tou naciu muitu guapu. La desgraciada de gata bien a esfueirá-se
tous lus días a la nuesa currada ya presta-tse fae-lu na tierra que ta bien
sachada ya suelta pa luegu tapá-lu. Pudía dir la condenada a las touperas que tamién tan bien tsevantadas ya
bien fouzadas. Peru pierde cuidadu, que
atsí nun va, no. Miánicas, si la cuechu
escarbandu nu similleru, avientu-tse un
madreñazu que la derranu .
¡Rapaces!, deixu-vus hasta outru
ratau muninus, que neste mesmu mumentu, miánicas si nun toi agüechandu pul
ventanu la tsariega a la desgraciada la
gatina que ta outra ve esfueirandu nu mediu’l cebotso.
Ya cun eso alón rapaces.
“Jesusín”, el Pelgar
viernes, 31 de enero de 2014
"JESUSÍN" TA REFISTULAU DEL TOU, CUNU RITRATU’L DEMONIU
¡Ah
rapaces! , toi apañau cun vos ya cunus
blugueirus estus del caraxu. Cúmu pa nun tar alietsu del tou. Nun me deixais aselá-me
un mumentu. Agora taba you tan agustu aiquí na mia casina, qu’estus días
cumu chueve tantu que nun estena, apruveitu pa faer el uruxu, ya güei pu la
mañena, na más espertar ya puné-me dereitu nu camastru, uyí estroldar pul
curral u la corte, ya yera la Rulindes que vinía naspiandu pul cabeiru la currada,
ya pul michinal de la corte dixu-me a glachius que nu blog esi de Corias pusieran
un retratu miou, peru que etsa
agüechara-lu un poucu ya que nun me ricuneciera. Tamién me dixu que tses intrugou
a la xente que taba atsí cun etsa, peru tampoucu lu cunecían. Pur esu vinía pa
que you amerara pur si sabía mexor quien
yera el cativu ese del retratu.
Sin
asperar ni un menuto, deixei lu que taba amañandu ya foi itrás detsa. Na más
chegar enseñoume’l urdenador que tinía-lu encendiu y’abiertu, pousau encima
la masera, nel estroucasa. You, na más echá-tse’l güechu encima quedei apavuriau
ya trespeitau del tou al amerar p’aquel humequín que paré un renoyu, que nun
tsevanta dous palmus del suelu, ya esu que ta bien engaramichau encima dunas madreñísimas que dios nus
tsibre, más que madreñas paez cumu si
foran galochas u zancus. You nesi mesmu mumentu entrou-me noxu solu de cavilar
que lu confundieran cumigu. Miánicas da-me ripilu na más ricurdá-lu.
You nun sei quien demonius sirá ese homecuchu vistiu asina cun esas pintas que
tien de meigu, ya que di chamá-se cumu you. Tamién intrugámus a las mucheres viechas,
ya etsas tampoucu supienun decí-nus de
ou saliera esi zalampernu de rapacín.
La
cousa ía que, cuna muxiganga esta del
Interné, aiquí nun se garabatean más que trolas ya mintiras. You atsouquezco
del tou, miánicas que sí. L’outru día que taba-mus unus cuantus acuncechaus aiquí
nel chigre, prubandu’l zarrau ricién sacau del maseiru del sal, algunus dixé-nun
que pul Interné andaba’l ritratu dunu muitu ruinu, que tse chamaban Jesusín el
Pelgar, cumu a mín, peru que yera más pequenu ya muitu más mudernu que you. You
nun tses fixe casu apenas. Purque outru
amiente esta xente, ta siempre cun munxergas ya pantuminas, ya pinsei que lu farfotsaban pa esu, pa faer
xirigonza cumigu ya dixe you pa mi, güei nun voi entrar al trapu, non, nesas
ficias punei-vus muninus. Yal afuxir del chigre pa casa, dixe-tses buenas nueites, ya catsei la bouca cumun
afugau. Peru esta mañena ceu, na más que agüechei el dibuxu del blog quedei pasmau. Nun sei onde demunius pudienun sacar a semexante melandrin
de rapazacu. Yal casu ía que estus blugueirus tuvienun cara abonda, pancima poné-tse
debaixu un rétulo onde di que ía Jesusín el Pelgar de paseu pula Vitsa ¡Manda
güevus cun estus tsangurdius de blugueirus!
You,
agora mesmu, sin asperar ni un menutu más, si nun
fora purque nun tses faigu casu nenguno a tous estus pelgares, tinía que faer
cumu amañan lus políticus ya afuxir naspiandu a tou miter pal Xuzgau ya
meté-tses un interdictu que se esfueiraran tous pulas patas pa baixu, pur esta
suplantación de persona que me fixé-nun toda esta recua de bilortus. Ya voi
dicí-tses más, you tandu de pequenu nu cunventu cunus flairones nun cunecí a
ningún Xuanín, ni Xuanón. Esus son enredus ya cuentus detsus que tsevantan estus verduleirus de blugueirus. You inxamás
tuve unas pintas asina cumu las que tien ese merdeiru del ritratu. Pa escumenzar
voi dicire qu’este nenacu ía tan pequenu que nun me chega a mín ni a la bandouga. Ya esas
pintas que tien cunus dibuxus esus rarus que tsieva al tsombo na faragacha, paez un antroiru, nun sei onde lu virían esus truleirus, pa cunfundi-lu cumigu.
You
tengu pintas de xabardu ya de trangalazu,
esu ía verdá, purque las mías rudichas tan muitu xuntas ya las patas tengu-las tsargas
cumu menales ya turcidas ya chenas de reuma, pur esu al chapinar echu lus pias
pa lus tsaus cumu si tuviera gadañandu, peru ou vais a cumparar. Este rapacín
del retratu paez el probe una murrina.
Si chegara a querer beitsar algún día cuna Rulindes, ya etsa acetara, miánicas
nun tse chega ni al umbligu. Etsa nun sabría si taba beitsandu cunu
home u cunu bascayu xiñestas de barrer la corte. Home, a mín la Rulindes nun ía
que me faiga muitu casu, peru pulu menus cuandu beitsu cun etsa alguna vez que outra, subre tou nas bodas que ía cuandu you andu tsimpiu ya
pirfumau, pulu menus you lus brazus tengu-lus
bien tsargus ya dan-me pa abarcá-tse bien la centura tou alredor desta rapazona,
y’asina puedu arrimá-me bien a etsa. Ya nun pinséis que etsa pon el codo pa emburria-me p’atrás non, quia; ta mansina cumu una curdeirina. Home non tsounón. Ya cun esu alón rapaces.
“Jesusín”, el pelgar
miércoles, 15 de enero de 2014
“JESUSÍN” TIEN-TSE ALGU DE NOXU A “XUANÍN”
Anguanu, toi fartu abondu de
tantu esmundungar, picar cebotsa, ya de tar
toul día atizandu’l fou cun garabuyus de ganzus ya xiñestas, aiquí nu cucinu pa
curar las varadas de tsinguanizas, andochas, choscus, butiechus ya murciechas
que fixí-mus esti anu. Loutru día apaeciu la Rulindes, asina pula tardiquina, pul
cucinu nuesu toda esnalazada cunu teléfanu móvil na manu, ya nun catsaba la
bouca fayendu axagüeirus pa enseñá-me lus dibuxus esus del Xuanín de Corias esi del demoniu.
Miánicas, turnaba-me tsoucu del tou pulu
que fala y’aldrumeira esta mucheraca nun mumentu la condenada. Ya pur si estu fora poucu, na más
abrir el blog atoupabas-te pur tous lus tsaus cunu rapacín esi pelirroxu que
anda toul día al rabu del flairón guliendu-tse lus pedus. Ese rapacín tan ruinacu
da-me tserza ve-lu, ya tien que ser muitu más xoven que you purque nus
tiempus que pasei you cunus flairones
tuvía nun tinia-mus la faragacha esa negra que tsieva él puesta, ya que sigún tengu uyíu, yera pa faer la
ginasia.
Nus tiempos mious la ginasia
faiamus-la cuna mesma roupa de tar na
clase. Pémeque esti murriacu de nenu nun miedra pula fame que pasa nu cunventu
esi, peru asina ya tou, intruga-tse cousas
muitu bien entamadas al flairón ese, purque
anque piquenu, sabe lu muitu que tses gustan las mucheres a estus peirones de
curas. Muitas veces, puner pon-lu contral turriu de tal xeitu, que’l flairón
nun sabe por ou afuxir. Peru you güei nun diba a partsar deste rapazacu ni del
flairón tampoucu; si non de lu trespeitau
que andu este anu pula muntunera de toupus que hai. Hai tantísimus que tengu
afracada toda la currada, el curral, la curtona ya debaixu’l hórreu tamién.
Cúmu será que tsevantanun-me
hasta lus murrillus que tinía al tsau de lus piales del hórreu p’afitar un
poucu contra la paré lus custeirus del carru que nestus tiempos nun tse ses
manda nada, ya esu que atsí aveira-se muita augua ya pon-se aquetsu tou feito
un chaguazal. Loutru día taba you sintau na piértiga’l carru chandu un pitu, ya
agüechei un toupu que yera cumu una madreña
de grande, sigún taba emburriandu la tierra p’arriba espetei-tse un estadueñu del carru pul fracu pa dientru. Esi
ya nun vulviu a fuzar, perdei cuidau.
Estus demus de toupus tienen-me
la currada toda tsevantada. Miánicas paez que tuviera tsabrada. El sábadu que
baxei al vitirinariu a Cangas pa tsevar la muestra de lus gochos, cumprei-tse a Miliu el de la Druguería Narcea
un prudutu nuevu que dixu-me que ia manu
de santu pa matar lus ratus ya lus toupus. Agora falta-me apañar un muntón de
cocas ya espués entafarra-las bien nesti mexunxe que truxe ya punetse-las n’antrada
de las touperas, peru mitidas un poucu pa dientru. Cumu a lus toupus gustan-tses muitu las merucas,
pasa-tses lu mesmu que a las truitas, na
más que las cheiran fartan-se bien detsas ya cumu tsievan untau el vinenu, na más que terminan
d’esbichá-las entra-tses una sede que dios nus tsibre, yal tsapar l’augua a lu
tontu nu rigueiru, rivientan cumu castañas. A ver si ía ciertu esu que me
dixé-nun na druguería ya nun lus agüechu más nuna bona timpurada.
Esti anu el Cunceyu mandou-nus a
lus tsabriegus un calandariu muitu guapu, peru de lus toupus nun fala nada.
Tien tous lus cultivus que puné-mus nas curradas cunus meses que hai que semar, tresplantar ya recucher lus frutus de
la güerta. Tamién tien lus cuartus de la tsuna y'algunus refranes rilaciunaus cuna sema ya cunu aniciu
d’algunas plantas, cumu este que diz: “si quieres tener perrexil toul anu, sémalu
en mayo”. Lus ayus ía bonu plantá-lus nu minguante de Nochebuena, peru este anu
a mi ulvidouse-me, ya tengu-lus tuvía
nel hórreu al tsau de las pibidas de lus calabazones ya de la nabina del
perrexil. Las berzas comprutse-las tous lus anus a un rapaz de Corias que tien
unus simillerus muitu bonus ya las suas berzas pintan muitu bien. Cun etsas nunca queda’l caldu veiron
ni esllamiau. Son berzas más baixas cun
poucu touzo, que las gatas esas tsargas verdes amerucadas cun muitas patas, apenas las esbitsan.
Nestus días, na más que estene un
poucu de chover, tengu que acuitar bien el estaxu pa espués tsabrá-lu anantias
de preparar pa semar. Tamién tengu que quitá-tses lus grichus a la patacas que
tan na bodega entre pacha, ya tienen-lus d’aforcu. Non muninus, agora que faer tengu asgaya. Cumu
pa pasar el tiempu sintau amurgazau nu escanu la cucina agüechandu lus
munigotes esus del blog. Pa esu ya ta la Rulindes que ía la que me lus restriega
pulus fucicus a cada poucu. A esta rapaza gusta-tse muitu tou este belén de lus flairones, na más que tse falas algu detsus pon-se chueza cumu las potsas novas. Si chega
a viecha siguro que fairá una bona beata p’andar toul día al rabu detsus.
Ya cun esu alón rapaces
“Jesusín”, el Pelgar
domingo, 29 de diciembre de 2013
¡TOI AIQUÍ RAPACES!
You atsouquezcu del tou cun vusotrus
muninus. Minuda gulisma que vus entrou dun tiempu p’acó pur sabere quien ía “Jesusín”
el Pelgar. Pois el Pelgar seiquisí, ía
un malandrín cangués cun muitus anus encima que pasou pul cunventu de Corias naquetsus
anus cumu muitus de vos ya que lu cunecéis
abondu, subre tou lus más viechus. Ya las
rapazonas esas que garabatean aiquí nu blog, tamién tan fartas de velu pur
Cangas, subre tou lus sábadus.
Fai poucu tuve que baixar you una timpurada siguida cunu zaratosu’l pullín ya lus bidones del
tseite todas las mañenas pa repartir pulas casas, ya nuna
ucasión atoupei-me a una destas rapazonas aveirada al Chicote falandu cun outra.
Pae-me que salía de cumprar peixe d’enfrente. La cundenada amirou pa mi fixamente, cumu si
quisiera echá-me el mal del güechu encima, peru nun caíu del tou quien yera you
ya iba amerandu pa tras a cada poucu, pu la calle Rastraculus pa baixu cumu’l perru mal almurzau. Naquel mumentu tampoucu
caí you quien yera etsa, peru na más que
di dous zancazus pa lantre vienu-me a la miente ya dixe: ía fulana. Ya, pur
ciertu, vaya bien tratada que la
alcuntrei la cundenada; nótase-tse bien quel home tien buenus cuartus, que ta feita
una bona xamona. Buenu, lu mesmu que yera de xoven.
Nestus días de las Pascuas, anque
vus paezca mintira, baixu poucu a la
Vitsa purque tamus cunu belén del samartinu y’andamus desurdiendu las tripas ya adubandu el mundungu pa
faer las tsinguanizas ya las murcichas, ya
cun esu las mucheres nun me deixan en
toul día pa chevá-tses las bacitas a la fonte ya pa tar dandu-tse sin parar al rabil de la picadora la carne. Tiné-mus
que aproveitar estus días de xelada, anantias que se ponga el tiempu d’albadiu. Tamién
tuve que puné-tse una tarrancha a una de las bacitas de la carne, que findiera
toda dun tsau, yal maseiru tamién pinga un poucu pul fracu que tien. You mientras dura tou esti xareu de la matanza toi cumu dios, purque
fartu-me bien tulus días. Loutru día sin ir mas lexus, cuandu partimos el
gochu ya puximus lus toucinus ya lus xamones na sal, priparou la mai de la
Rulindes unas patacas cun fégadu encebutsau que taban cumu pa retsambé-se lus didus. Ya pa
ditrás unus feletes de lomo desus blanquinus tiernus cumu l’aspuma, feitus na sartén
cun muitu perexil. Tsou, de tsambeu las fichuelas
ya vinin caliente cun zuruque. You chenar chenei bien la bandouga, cúmu siría
que pasei-me la tarde entera tumbau nu parreiru pa baixar la fartura que tinía. Ya las mucheres cumu
tsoucas agüechandu pa tous lus tsaus a ver pa ou afuxera you. Cuandu me vienun
dixi-tses que fora a enriar l’augua nu prau, dipasu que baixaba’l pantalón
purque taba un poucu esfueirau.
You tous estus días, cumu toi
solu entre tantas mucheres, muitas veces faigu-me’l tontu cumu que toi entreteniu ya
nun oigu, peru toi escuitandu tou lu que falan entre etsas, ya miánicas partsan
cousas de lus homes que casi me pongu you encarnau. Loutru día mientras
amañaban el mundongu dicía una detsas que etsa siempre durmía cunu camisón hasta lus pías, purqu’el home yera
un zarzaleiru ya arrimaba-se muitu a etsa ya qu’el cundenau nun tinía paradeiru
cunas manus en toda la nueite. Outra detsas cuntestou-tse qu’el detsa faía lu mesmu, peru pa cuntentá-lu
ya que la deixara en paz, etsa tinía-tse
feitu un ventanucu nu mediu’l faragachu, a
la altura de semexante parte, pa qu’el home
pudiera esqueirar tou lu que d'outramiente quisiera durante la nueite. You taba al tsau
d’etsas inflandu las vixirigas de lus gochus ya catsaba la bouca cumu‘n afugau
peru, fienda-me un rayu si nun iá virdá que tuve que deixar las vixirigas sin
inflar ya afuxir pa la corte a tou miter de la risa que m’entrou al uyir lu del
vintanu.
Etsas pensá-nun que you nun uyera
nada. Más tses valiu que fora asina, ya pa
mi tamién. Ya cun esu alón rapaces.
“Jesusín”, el Pelgar
lunes, 2 de diciembre de 2013
“JASUSÍN” YAL ESQUISTU
La nueite pasada miti-me nu cubil
un poucu cuntentu ya las tantas, purque ayer pu la tardequina chegou un primu de la
Rulindes que ía melitar ya ta en San Javier en Murcia, ya truxu
una culambre de vinu tintu de Jumilla que, fienda-me un rayu si nun queima nun candil si tse dan fou. Miánicas tendrá 15 gradus cumu
poucu. Na más tsapar lus primeirus papadinus del
cachu entra-tse a unu una calore pu la gorxa p'abaixu que paré que
fierves pur dientru. El casu ía que xuntámu-nus na cucina la Rulindes una muntunera de xente que dios
nus tsibre, ya pa rematá-la sacou esta
rapaza las fichuelas ya lus feisuelus, que tinía-lus ricién feitus, ya aquetsu foi un
filandón con bon xareu, muitu mechor que outras veces; cuandu quiximos axeitar un poucu l’asuntu p’aveirá-nus pal
cubil ya deitá-nus duna vez, yeran más de
las duas de la mañena ya p’ancima tábamus bien chenus tous.
El casu ía que you a altas horas de la nueite, cuandu ya escumincipiaban a cacarexar lus gatsus, espertei asina
simanimás tou esnalazau ya escaldeirau
ya cuandu cavilei un poucu di-me cuenta que yera pul estrueldu tan grande que se
uyía na nuesa corte. Nuna d'estas tsevantei-me dun blincu ya agarrei el primer
faragachu que atoupei a manu ya baxei a tou miter pal curral. Baxaba pinsandu
que siría la nuvilla que sultara el rechu que la ata al peselbe, purque esta vaca duerme atada pa que
nun se amarre cunas outras. La cundenada ta toul día turriandu. Peru non, nun
yera esu. Lus estrueldus vinían de la corte peru yera la Cachorra que taba pariendu ya cumu
la cría yera culona, la
probe vaca custaba-tse muitu esfuerzo el parir ya punía-se de pía pa chapinar pu la corte d’acó p’acutsó sin parar, ya
turriandu'l bacitu l'augua sin parar que yera lu que estroldaba.
Nos na corte de las vacas estus días nun
tinemus tsuz elétrica que queimanun-se lus plomus fai poucu; tengu que nun ratau puné-me cun etsus; nu currietsu lus gochus sí la hai, ya pu
las nueites cuando tine-mus que baxar a faer algu a la corte, tsevamus cun nos un candil
de carburu u farol que atsume bien. Traigu
estu aiquí a cuentu purque cuandu you yera un murriacu, agüechaba-se a muita xente pul camín nas nueites del utueno ya hivernu chapinandu cunu farol d’aceite na manu. L’aceite ía un dicir,
purque el que chaba-mus al farol yera el que taba ya negru del tou requeimau, fartu de
freir cousas, que nun valía pa nada, peru asina ya tou l’aceite afurraba-se
muitu ya subraba pouca. Muita xente tuvía taba acostumbrada a pasar fame cumu nus
tiempus del racionamientu que nus daban poucas cousas ya cuntadas. Nos en casa, faiamus casi tou’l anu el pote ya lus fritus cunas untazas de la manteiga del gochu dirritida. Pa queimar nu farol había outra cousa que se chamaba esquistu que yeran lus recuelus del pitróleu.
Yera malo abondu, solu valía pa achumar, asina gulía a dimonius aquetxa puxarda, ya p'ancima mientras queimaba sultaba muitu fumu. Cumu gulieras aquetsu muitu ratu,
espués dulíate la testa que paecía que
se te tsevantaba la capietsa’l celebru.
Agora, nestus tiempos mudernus, ya
nun se agüecha a naide pulus carreirus de lus pueblus cunu farol u candil na
manu. Tan solu cuando chega esa tuntiría pul mes de nuviembre del Halloween, onde
lus rapacinus andan cunus calabazones cun velas dientru. Astoncias alcuerdu-me
d’aquetsus anus cuando andaban las
viechas nu hivernu todas amaturridas ya tapadas cunus mantietsus negrus de tsana pul camín cunu candil u farol na
manu. Miánicas si te alcuntrabas cun alguna detsas pulus calechones estreitus, entrábate tal tserza que escumenzabas a puné-te
tsarizudu ya ritsare lus caniles que dios nus tsibre. Cumu si agüecharas al
tsobo. Aquetsa viechas, miánicas paecian las mesmas ánimas del purgatoriu en pena.
Nos agora el farol tinemus-lu tou
esfarrapau ya abotsau del tou de caenus al suelu muitas veces ya tamién de datses nus
bréfites a las vacas cuandu nun tan quietas pa muñí-las u nun paran de escurnixar las
peselberas. Cumu agora ya nun hai esquistu, al farol puximus-tse un vela, peru da lu
mesmu, nun atsumaba casi nada. Loutru
sábadu cuandu baxei a Cangas cumprei una linternina piquena muitu guapa, que
tsieva muitas bumbillucas desas blanquinas que tses chaman leds. El casu ía que atsuma una
txuz clara muitu bona ya cumu ocupa poucu, axeita-me cumu dios pa guarda-la nu
bolsu. You nicisitu-la muitu, subre tou
pa volver del chigre pu las
nueites que, anque chegue un poucu atsumau, nun me sobra nada, ya tamién pa atsumá-tse
a la Rulindes si tien que ir pula nueite al hórreu que chama-me ya you voy detrás detsa cumun curdeiru purque cuandu ta arriba de
las escaleras, nu curredor, tien que dublá-se pa miter la chave na pechadura, astoncias you atsumu-tse bien pa
debaixu las sayas y'agüechu-tse lus cadriles hasta rriba. Etsa, debe da-se
cuenta de sobra, peru nun gurguta ni parula la muy xustrona; fai-se que aflana pulu cuesta que ta l'ascalera peru catsa la bouca cumu una afugada.
Esta demoniu de rapaza tien muita
custume de andar na nueite a uscuras pul camín cumu si fora la rapiega. Hai
veces que nun la agüechas hasta que te
atoupas cun etsa de fucicus. Esu ía lu que etsa quier. Una de las mucheres viechas del
pueblu, que tuvu muitus anus pa la Argentina, diz que ta feita una bona atorranta.
Ya que anda asina, casi a tientas pula nueite, pa alcuntrá-se cun algún rapazón que la abarque bien ya la rebinque bien
rebincada. Ya sirá verdá. El casu ía que cumigu nun quier sabere nada del asuntu
la cundenada. Na más fae que partsar muitu ya de vez en cuandu da-me algunus garfaus
d’ablanas u castañas.
Pae-me a min que tendrei que axeitá-me un pocu más el tipu pa ser más paraxismeiru, ya baxar más a
minudu a la Vitsa pu las nueites, pa ver
si alcuentru alguna peirona u xustrón del tiempo miou, desas que tan la nueti entera pu
lus pubs esus, pa ver si puedu curtexar algu. Purque cumu siga asina la cousa muitu tiempu más, miánicas va ulvidase-me hasta cúmu se fae.
Ya cun esu alon, rapaces.
viernes, 29 de noviembre de 2013
“JESUSÍN” QUIER AVEIRÁ-SE A “XUANÍN”
Loutru día taba you nu chigre del
miou pueblu tumandu unus papadinus de vinín, ya asina simanimás, de ripente, arrimouse-me
un rapazón cun pinta de melandrín, tou esmalafatau, cunas nizas todas esgadechadas, asina cumu las chevu you, ya dixu-me, ois tú: ¿tú nun yes Jesusín el Pelgar, oh? You quidei un
poucu trespeitau, peru cuntestei-tse escapau que sí, que yera el mesmu.
Astoncias este magüetu de rapaz dixu-me que él tamién tuviera unus anus cunus
flairones de Corias, peru que a mi cunecíame de muitu espués, de cuandu nus chamá-nun de la Caxa de Reclutas
de Pravia pa tallá-nus. Aquetsu foi pul anu 66 ya dixu-me que tuvieramus que
faer nueti atsí, en Pravia ya tou, purque nun tiníamus en que vulver pa Cangas.
Ya quel xergón del camastro ou durmimus yera de fuecha de maíz ya que nun
pigá-mus güechu en toa la nueite pul ruxidoiru que faían las fuechas unas
contra las outras al muvé-nus. Ya que pu la mañena bien ceu, al risc’al día,
tábamus que nus reventaba la vixiriga de ganas de mixar ya mixá-mus pal camín
desde un curredor que tinía la pensión. Peru agüechounus una mucher que taba
findiendu tseña baxu l´horreu ya chamounus de tou ya amenazounus con un bardocho que tinía na manu. You de tou esu ya apenas m’alcurdaba.
Este rapazón que nun sei bien cumu se chama, peru dixu-me que tse dicían Manulu na sua casa, cuntou-me que tien viniu cunu
sou pai muitas veces aiquí al miou pueblu cunas gochas al burrón, ya cun una
nuvilla culona muitu guapa al toro varias veces, purque
nun quedaba preñada, nun agarraba. La cousa foi que nun cuincidiu d'agüechá-me pul pueblu. Tan solu una vez intrugou pur mín
a una mucher viecha ya dixu-tse que you nun andaba pur atsí, que taba emputeciu
pu las Canarias, que tinía p’atsí una
peirona alemana muitu más viecha que you, peru cun muitus cuartus, ya que nun salía datsí, de cun etsa; ya yera
virdá.
La cousa foi que, poucu a poucu, entre
datse a la parpayuela lus dous, yal xarru tamién, fixuse-nus de nueite ya cuandu quisimos ricurdar tiníamus tsapadas
dous pucheras de vinín de cuartillu cada
una. El casu ía que prestou-me muitu esi ratau que pasei cun este rapazón. Paeme
que tien que vulver pal mes de xineiru a capar lus gurinus, ya astoncianas pudemus entamar
de novo la fala cunu pucheiru de vinu al pía.
Cuandu ya taba a puntu de fuxir
este rapaz, mientras atoupaba las madreñas que las deixara fora nu camín purque
yera nueite pechada ya taba uscuru cumu la bouca’l tsobo, alcurdouse de Xuanín ya dixu-me si you cunecía a un tal “Xuanín” de Corias. Que tse
cuntaran loutru día que agora salía muitu nu blog de lus rapaces del cunventu
de Corias, ya que él pinsara si yera you. You cuntestei-tse que non, que nun sabía nada
de quien yera ese nenu que salía na muxiganga esa, peru que na más chegar a casa intrugabatse-lu a la
Rulindes pa que etsa lu agüechara nu
blog ya me lu dixera. Ya asina foi. Na más que acabei de muñir las vacas apaeciu
pu la corte la Rulindes toda esnalazada,
pula surriada d’augua que taba cayendu fora, ya cunteitse-lu. Etsa dixu-me que sí, que
tsevaba unus cuantus días saliendu nu blog un dibuxu dun flairón que chapinaba pul
camín xuntu a un rapacín piquenu, que tsieva al pía cunus tsibrus baxul brazu,
ya que dibía de tar atsí cun etsus,
cunus flairones, ya que esti nenu intrugaba-tse a cada poucu al flairón cousas un tantu
cumprumitidas que enxamás se las fixera naide.
La Rulindes la condenada, cumu ta
feita una bona peirona, escapau pinsou quel rapacín ese iba a intruga-tse al flaire cousas sobre’l asuntu de las mucheres,
ya si chapar cunas nenas de piquenus yera picau u non. Peru cumu viu que nun
tse intrugaba nada desu, sinón de
cousas cun más mexunxe filusóficu,
nun tse gustou muitu, ya pur esu catsou la bouca cumu una afugada ya nun me dixu nada.
A min na más que me lu dixu esti
rapaz, Manulu, picou-me muitu la curiosidá de saber lu que yera esu, ya dixi-tse a la
Rulindes que namás que espachara na corte ya tsapara las papas cun tseite, que me chegaba hasta la sua casa pa agüechar nel sou urdenador
cúmu yera esu del Xuanín. Na más entrar na cucina enseñoume-lu, ya cuando lu tseí
gustou-me muitu. Miánicas que sí. El dibuxu ta muitu bien feitu ya lu que
farfochan el nenu yal flairón entre etsus, tamién; ta muitu bien. Itrás de tou estu paeme que ta
un rapaz que ía el que fae lus dibuxus, que se chama Lunginus, que you nun sei bien
quien ía. Debe ser muitu más piquenu que you, purque de lus anus del convento nun m’alcuerdo del.
You al flairón ese del dibuxu
intrugaria-tse algu asina cumu: ¿Pur qué nun tienen agora ama lus curas, gustandu-tses
cumu tses gustan las mucheres; subre tou, las que tan casadas?
Ya cun esu alon, rapaces.
“Jesusín” el Pelgar
martes, 22 de octubre de 2013
AL BURZACU GUSTAN-TSE LAS POTSAS
Güei tal día amurniau, uscuru ya fuscón que dios nus tsibre. Anda la nublina
arrastru toda espeltrazada pur entre lus rebotsus, hasta mediu monte, que miánicas
cumu siga asina, nun tardará en apaecer el tsobo pur aiquí pul curral nuesu cumu el anu pasau que una nueite vinienun a autsar aiquí mesmu,
a debaxu del hórreu. Tuvía unu detsus mixou nunu de lus pegotsus del horreu ya espueis lus perrus
andaban tsoucus cheirandu atsí a cada poucu. Outramiente, nun tengu ganas de faer nada, más que de fulgar ya de tar
estramazau nu escanu al tsau del fou. Ta unu tolu dafeitu. Ya pur si fora
poucu, tuvía andu cuna dentame a las vueltas. Esas peltrazus de dintistas
deixanunme-la floxa del tou ya cuandu menus
lu piensu caise-me. Loutru día taba esbitsandu un güesín del zarrau del gocho
ya cayiume la demontres la dentame nu
platu’l caldu ya taba toda mourienta ya chena de mafa. Unu de lus subrinacus que ta
agora aiquí cun nos, fuxiu a tou miter pal curral a gumitar. Etsus rinsi abondu
de mi, peru ya chegarán a tar furunes cumu you, u más, ya sin tardar muitu.
Outramiente va la cousa sin nuvedá. Pu la mañena bien ceu, na más risca’l día, tsevantá-me
del cubil tou escaldeirau purque paeciu-me uyir glachar muitu ya asumei-me pu la
bufarda’l teitu, que desde atsí agüecha-se
muitu bien tou’l curtinal ya yera el burzacu
que acababa de tsevantá-tse una potsa a la Rulindes. You nesi mumentu nun tinía
tserza ninguna purque las pitas nuesas
tuvía nun tses abriéra-mus el capuneiru ya taban siguras na corte. You cumu nun
pudía faer nada pa ricubrar la pita, axeitei-me un papau de café cun tseite cunas galletucas que me diu la Rulindes que truxu de Salas, ya
dixu-me que taban feitas cun farina que tse chaman integral, que ía muitu bona pa rebaxar la bandouga. You na más echá-tse
el guechu encima, dixe pa min: esta farina ía la mesma
que tses doi you a las vacas ya lus gochus cun salvau ya tou. Peru sabían muitu bien.
Esta rapazaca di que tous estus tsambeus feitus cun salvau nun engordan apenas,
purque fain-tse a unu tar toul día esfueirau
ya valeiru de pesu. Agora, las mucheres novas, comen rayus podres que tses den,
cun tal de mantene-se flacas las cundenadas.
You, na más que papei la escudietsa del tseite, que yera
ricién muñida, cuchí la fouz ya cheguei-me hasta’l nuesu prau de la Pachalina que ía un parandanal, pa faer
las presas que prontu tiné-mus que pune’l augua en vecera ya pa ruzar un poucu ya
aveirar algu lus artus ya lus cudoxus, calcar las touperas ya dipasu acarreixar
un brazau de valdiéganus que dientru dunus días tine-mus que’nramar el maíz ya
fainnus muita falta purque nun tiné-mus
cun qué atá-lus ramus, pa espueis culgá-lus nu curredur del hórreu, pa que sulechen una timpurada. Tandu atsí nu prau desmangouse-me‘l
ruedu ya mientras entotsaba un poucu el mangu que lu tinía mitiu nu augua de la
presa, taba amerandu pa las alpabardas ya agüechei un páxaru que nun paraba de
muver las alas nel aire, p’arriba ya pa baixu, peru que taba quietu nu mesmu sitiu sin
muvé-se. Nos chamamus-tses “pineireirus” purque miánicas si nun paez que tan pineirandu farina u
firiendu manteiga. El sou nome verdadeiru pae-me que ía aguilucho u milanu de
rapiña, peru nun toi siguru del tou.
Nesti casu el mutivu de garabatear aiquí nu blog, nun ía
pa falar solu d’estas zaragatadas mías que vus entamu; tamién ía para sabere cúmu vus foi cuna xanta nu
cunventu el día de la fulixa que fixisteis atsí fai poucu. Pu lu que tseí nesti blog pae-me que d’algunus de lus
rapaces pasá-nun bona sede. Queixar queixastes-vus el anu pasau abondu de las
frebas de lus carneirus que esbitsasteis
nas Barzaniellas, peru nun sei lu que siría pior purque, nu parador ese paré
que faen muitas xirigonzas a la xente, peru cobran muitu ya nun dan de xantar más que cousas
cun muitus firuletes ya muxigangas cumu
lus que faian las nenacas de piquenas cuandu xuagaban cun aquetsas cucininas que tes punían lus
reis pul mes de xineiru. Loutru día tseí
que un rapaz de la marina, esi día de la xanta debiu quedar cun fame, ya pu
la nueti foi pal Chicote ya fartouse
bien de lu que tien pur atsí Antón. Fixu bien; foi el más acertau de tous. Pu lu menus
sede nun pasou.
You tuvía nun tuve atsí dientru del cunventu, ende que ía parador, oh.
L’outru día baxei cuna matona nu tractor pa tsevá-la a Tibongu, ya pasei pur delantre peru nun se me amañou el parar un ratucu en Corias, cumu faigu outras veces, pa echar un vasín u dous onde el taberneiru Aníbal
ya partsar un poucu lus dous; purque esi rapazón siguru que cunoz bien tous lus mexunxes que se truxé-nun lus
flairones yal Principau. Ya cun esu
alón, rapaces.
“Jesusín”, el pelgar
sábado, 7 de septiembre de 2013
DEL CARNEIRU, A LUS CANAPÉS
Anantias,
fai apenas un ratacu, escumenzou a nublase’l sol ya estroldar de tal xeitu que mitía pánicu, bien paecía que chegaba’l fin del mundu; peru non, al poucu ya taba la tona encima xarreandu augua a caldeiraus que dios nus tsibre. You cuchí algu
de tserza ya sintei-me aiquí nu pizón
del carru baxu’l hórreu, mientras rumiaba
la capietsa duna fugaza pan que tuvía taba calentina, asina ricién sacada del
fornu, cunun cachucu tsinguaniza encima, ya nesi mesmu mumentu chegou la Rulindes
toda esnalazada, mediu atsoucada, cunus gadechus tous esnizaus sin pasá-tses siquiera’l
escarpizu, y’aflanandu que s’afogaba de
tantu naspiar desde’l estaxu de la fonte’l Malvís que ta tsonxe hasta aiquí, pur tiner muitu noxu a la
turmenta ya tamién pa farfutsá-me al
uyíu que sigún escuitara etsa esta mañena, tandu asperandu na
Caxa d’Aforros,
paré qu’este anu lus rapaces del cunvento lus flairones, quieren faer la folixa de setiembre
nel Parador de Corias.
You cumu taba aiquí mediu escarqueixau entre
las talangueiras ya lus estadueñus del
carru, al uyir estu que me suplou na urecha la Rulindes, tsevantei-me, puxe-me dereitu y'alietsu ya parei de mazcar el cantrochu'l pan. Espués
de pinsar un poucu sobre lu que esta cundenada me dixu, cuntestei-tse que taba
bien cavilau esu, oh. Nun sei lus cuartus que tses custará tou esi xareu, peru
si poden pagá-lu faen muitu bien. Tsou, pinsei
que tamién siría purque inda quedá-nun bien fartus del grasún de carneiru viechu,
tsenu de sebu ya de tsana, que tses indilgá-nun el anu pasau na budega esa de las
Barzaniellas.
Ya
tses dixe you noutra ucasión a estus rapazones de Corias, que lus carneirus que etsus ya
etsas cumienun el anu pasau, vilus you baxar ataus nu remolque del tractor d’un
rapaz de La Nisal, que fixu la mili onde
you, unus días anantias de la fulixa. Aquetsus carneirones yeran tan viechus
que apenas pudían ya muntar a las ouvechas. Bastaba agüecha-tses un poucu pa las curnales que
tinían, ya pa la fardela que tsevaban
culgandu mediu arrastru entre las patas d’tras, cun esu ya se tse quitaban a unu d’afeitu la gulisma de querer cumer curdeiru. Minudu gulor que
darían esus carneirus, ya pur si fora poucu taban tous chenus de cazaratas ya de
pegotsus engaramichaus na tsana.
Aquetsus
anemalones, según yeran de grandones, tendrían
que puné-lus al sirenu una semana anantias pa quitá-tses el tseirún ya puné-lus a cucer na otsa al tsume cumu poucu ende la víspora,
pa tsou puder hincá-tses un poucu lus
caniles, pu lu duras y’antutsadas que tarían
las frebas. Ya p’ancima cheirarían a
sebu ya cabrún que tumbarían p’atrás. Pur esu este anu querrán prubar outras cousas novas más mudernas. Aiquí nu parador
este, siguru que tses gustan más lus firuletes que tses pongan cun muitu adornu
ya muitas muxigangas, peru siguru que salen d’atsí con bona fame.
You, ya fai muitus anus, tuve nuna boda nus madriles nun hutel de muitu pustín ya salí d’atsí cun muita más fame que cuandu entrei. Miánicas, a estus rapaces pode pasá-tses lu mesmu. Si foran outrus tiempus, cuandu taba la Casa La Chata u Casa Galdina, astoncias pudían chenar bien la bandouga cun bucadillus si la xanta del parador yera floxa, peru agora tendrán que cunfurmá-se cunu que tses pongan ya catsar la bouca.
You, ya fai muitus anus, tuve nuna boda nus madriles nun hutel de muitu pustín ya salí d’atsí cun muita más fame que cuandu entrei. Miánicas, a estus rapaces pode pasá-tses lu mesmu. Si foran outrus tiempus, cuandu taba la Casa La Chata u Casa Galdina, astoncias pudían chenar bien la bandouga cun bucadillus si la xanta del parador yera floxa, peru agora tendrán que cunfurmá-se cunu que tses pongan ya catsar la bouca.
Falandu
de tou un poucu, nestus mesmus mumentus acabu d’uyir cantar nel estaxu nuesu,
onde ta la pacha del centenu nu cortinal, a un falpayar. Outrus anus pur xuliu
y’agostu nun catsaban a cada poucu cantandu: fal-pa-yar, fal-pa-yar,... Ya
agora ya apenas nin se oyen ni se agüechan
paixarus destus migratorius, que noutrus tsaus chaman-tses cudurnices. Estus paixarus son cumu putsinas piquenas pardas, ya cuandu salen del nial cumu lus pitinus piquinacus,
ya chapinan pur entre lus riegus del trigu ya del centenu
cumu cintellas; nun hai manera de
cutsé-lus. Anu tras anu, tou va a menus; chamus tou a pirder, peru hai que acetá-lu asina cumu bien.
Home non, tsounón.
Ya
cun esu alón, rapaces.
lunes, 2 de septiembre de 2013
NUN VA QUEDÁ-ME OUTRU RUMEDIU, QUE SUBIRE AL ACEBO
Esti anu la demoniu la Rulindes, t’amperrada
que dios nus tsibre, que tiné-mus que subire al Acebo el día 8 chapinandu,
etsus ya nos tous xuntus. Miánicas nun vamus a cucher na campa, purque de la sua
casa xuntan-se una muntunerísima de xente de lus demonius, ya de la nuesa algunu menus, peru tamién hai bona gatafueira
purque paé-me que vienen lus guilopus de lus subrinacus mious de Madrí cunas
peironas esas que tienen anialadas cun etsus. You nun tengu muitas ganas de subir,
peru nun puedu embelustrá-la a esta enredaperrus de la Rulindes.
Estas mungas d’agora piensan que
toul monte ía uriéganu; nun tses chaman a las cousas pur el sou nome, non. Nun andan más que cun rimilgus ya axagüeirus. Seique
cuandu you las intrugu pulus nuviacus, etsas aldrumeiran-me que nun son novius, que solu ía que viven en parexa baxu`l mesmu teitu, ya you digu-tses que non, que esu que faen etsas cunus mious
subrinus nun ía outra cousa más que tar amuntunadas, nun muntón cumu’l cuitu,
asina foi tuda la vida. Estas peltrazacus de rapacinas madrileñas datses muitu
noxu estu que falu you, ya sei que farfutsan a veces entre etsas, pinsandu que
you nun las toi escuitandu, que el tíu Jasusín nun sabe lu que diz, que ta cumu una madreña
ya que ía muitu básicu ya refistulau. Sí, home claru, nesas ficias puneivus
muninas; tan etsas apañadas, semexantes changurdias ya rabileiras; valía-tses más tsavucá-se mexor, que nun se tsavan más que un poucu el caretsón pur
las mañenas pa quitar las tsagañas de lus güechus, ya más nada purque dicen que fae
muitu friu yal augua ta que caltriza lus güesus. Si se tsavaran cumu faigu you
nu rigueiru toul anu, cun xeladas ya tou, nun tinían fríu nenguno nin taban
encarabenidas cumu tan a cada poucu; pierde cuidau.
You lu di subire al Acebo, home, gustar
gusta-me muitu; peru este anu nun me esfouta
muitu purque dun tiempu p’acó andu cuna
rabadietsa encetada en carne viva de muntar
nu pullín a pelu sin albarda. El probe burru ta tan flacu que miánicas tien el espinazu del tsombu espurriu p’arriba de
tal xeitu que paré un trunzón de serrar la madera. Si nun tuviera el probe asina tou
chenu mataduras ya de cazaratas,
tsevabamus-lu cunus xerones pal Acebo cuna merienda ya you muntau encima.
El casu ía que you montu a pelu nu pullín pur nun pará-me a puné-tse la
albarda. Además, esti cabrón de pullín, cuandu lo toi aparexandu hincha la
bandouga de tal xeitu que paré que va reventar, ya luegu al poucu ratu, desinflá-la ya queda-tse
la albarda floxa, ya alvienta-me al suelu escapau.
El casu ía que outras veces
cuandu andu asina tou encetau cuna rabadietsa en carne viva, tandu mia mai na
casa toi salvau, purque tsavuca-me etsa bien
cun augua fría ya espués espurria-me lus polvus talcu pu las mataduras ya las
encetaduras, ya curan-me escapau. Peru
agora nun tengu a quien mandar que me lu faiga. Si se lu falu a la
Rulindes fiende-se de risa ya mánda-me
al caraxu. You tamién piensu que si esta
munga me chegara a agüechar lus baxus, tandu asina tou espatarrau encima el
escanu, cunus pirendengues al aire, salía fuxendu al trote de la vera mía, ya nun
paraba hasta Rituertas pu lu menus. Párta-me un rayu si nun ía asina. You
tamién pudia dicitse-lu a unu de lus mious
subrinacus, peru estus cazuleirus son muitu pior tuvía. Escumenzarían a currer
la zueira cumigo pur toul pueblu, ya
esgazase de la risa, faciendu tal xareu, que nun pararían hasta’l anu que bien.
Non, nun se m’ucurre falar cun etsus
de tal cousa. Minudus sinvergunzacus tan feitus. Lu que pueu faer you mientras,
nestus días, ía chavucá-me pu las
mañenas bien ceu las encetaduras un poucu nu ríu, nel augua de la canícula, ya
procurar nun muntar nu pullín a pelu, a ver si me sanan un poucu las
encetaduras ya pal día ocho ya pueu subir acaballu’l burru, purque tantu
naspiandu cumu chapinandu, pa min ía muitu camín. Si chegu a Veiga la Piedra sin aflanar, abondu faigu, siguru
que ya toi tou derranau ya cambaletu cumu si me esguilara dientru d’un carcabón
bien fondu.
La Rulindes tuvía esta mañena, al
baxar a mucir la Garbosa bien ceu, dixu-me
que ya tien pinsau lu que vamus a tsevar
de mirienda: empanada de toucín cun muita freba, feixuelos, chosco, andocha, chinguaniza
cucida ya cruda, feletes empanaus ya
turtilla de patacas cun muita cebotsa. Ya darréu pa postre, rusquillus
d’anís, queisadietsas ya un poucu de queixu d’afuegal pitu cun carne de
mimbrillu. Pa chupar chevaré-mus un garrafunín de vinín, cuchiu esa mesma
mañena na budega, anantias de fuxir p’arriba.
Tamién dixu que tsevaría capilé ya una butelluca d’aguardiente d’arándanus que
fixu’l branu pasau pal cura don Robustianu, yal probe cumu cayiu malu, nun vinu a pur etsa.
Non, miánicas tsieva de cumer
abondu, ya buenas cousas. La xanta va tar cumu dios. El casu será puder chegar al
tesu sin estramazá-se anantias, ya sin tener que tar espués escarrancau del tou
una simana cumu poucu. Home non, tsounón.
Ya cun esu alon, rapaces.
Ya cun esu alon, rapaces.
“Jesusín”, el pelgar
sábado, 31 de agosto de 2013
LUS MELAXUS DEL PESCADEIRU
Na mía casina, cumu de piquenus yéramus
aquetsa perrada d’harmanus, ya miou pai
yera un bon fulgazán que arrimaba poucu'l tsombu, na más quiría tar tou’l día nu chigre tsapandu
vinu, a nos nun nus subraban muitas cousas non;
subre tou, de las de tsamber. Cumer, cumia-mus
hasta fartá-nus tous lus días, esu sí. Peru tous lus días yera lu mesmu: pote de berzas que mia mai faia-lu
nuna otsa grande que paecía una duerna, ya chenaba-la bien cun patacas abondu, echaba-tse
un brazau berzas, una muzada fabas, una
riestra chinguaniza, murciecha, algún tarucu que outru de tsacón ya buenus cachus
de zarráu u de toucín marietsu que gulía a caldu ende’l cabeiru’l pueblu; nos
lus rapazacus tábamus abondu fartus de xantar tous lus días lu mesmu ya cuandu chegaban parientes u xente d’outrus tsugares que xantaban na nuesa
casa, astoncias mía mai faía algu difrente. Si yera pula tarde amañaba feixuelus
cun zúquiri pur riba ya una escudietsa de tseite cun achicoria pa etsus, ya pa
nos tseite solu.
Cuandu chegaba algún furasteiru a
la nuesa casa, nuesa mai la probe víase negra p’axeitar las cousas que taba
fayendu ya pa que chegaran enteras ya cun algu de xeitu a la mesa; si entamaba feixuelos tinía que
escundé-lus purque nos na más gulé-lus na sartén ya escumenzaba-mus a estroldar,
dar mazaculas ya curcobus pul estroucasa, lu mesmu que fain lus xatinus de piquenus cuando fuxen de la corte
pal prau. Si atoupaba-mus lus feixuelus onde lus mitiera la nuesa mai, escumenzaba-mus a esbichar netsus cumu‘l tsobo, hasta que nun quedaban más que cuatru
penderexus tous espeltrazaus cumu culgadixus. Mia mai cun nos pasou-las negras.
Lus feixuelus tien-lus escundiu hasta baxu’l muntón del cuitu mitius dientru duna otsa pa
que nun diera-mus cun etsus. Un día punxu-lus na ripisa’l ventanu la cucina pa
que enfriaran un poucu ya lus gatus tsevanun-tse unus poucus ya etsa pinsou que
fora you. Chamou-me escapau: Jasusín ven acó, ya intrugou-me pu lus feixuelus, que ou taban.
You cuntestei-tse que nun sabía, ya nesi mumentu mitiu-me una bona xustradas en
tou’l caretsón ya unus tirones d’ourechas que pur pouco me las arrinca. Alcuerdu-me
bien que tinía la xente asperandu na sulana muertus de fame, tous cuna gulisma de lus
feixuelus calentinus, yal platu taba casi tsimpiu. Aquetsa xente tuvienun que
asperar un ratau bonu hasta que la probe mucher pudo faer más. Mía mai, lus feixuelos failus muitu bien. Cumu pa tsambé-se
lus didus. Lu pior ía que agora ta poucu na casa. La metá‘l anu pasa-la nus
madriles cuna sua afichada.
Outra cousa que nus faía medrar una
cuarta a lus nenus yera cuandu apaecía
pul pueblu un humecón que subía espacín pul
emplunu carreiru de las furmigas, poucu a poucu , cunu pullín viechu albardau, tou chenu de cazaratas ya mataduras, cargau cun duas caxas de sardinas encima. Ese día lus rapazacus ya tinia-mus xareu. El home si chuvía, averiaba-se debaxu’l nuesu hórreu pa abetsuga-tse, ya nos chapinába-mus a tou miter pa tar al sou
tsau na más que lu agüechába-mus. Anque aquel home puniase tou tsarizudu ya
refistulau na más agüechá-nus purque nun tse gustaba muitu que anduviera-mus pur alredor del pullín purque
sabía que tse faia-mus picias pa que el burru escumenzara a coucear ya
tsevantar las ferraduras pa mientras nos espatarrá-nus de risa cumu la ve qu’el
pullín espantouse y’alventou las caxas las
sardinas pul aire. El home yera cachazudu ya tinía muita paciencia cun nos. Él cuchía la rumana ya según pidian las mucheres
iba pesandu-tses puñaducus d’aquechus melaxus de pexe mientras farfutsaba pu lu
baixu: estas peltrazus de mucheres nun gastan un rial; las cundenadas nun faen más que rimungar ya
dicire que la sardinas tseiran cumu pudricus.
Etsas sí que cheiran. D'algunas valia-tses más
tsavucá-se más a minudu lu que etsas saben.
Las mucheres tinían razón abondu.
Lus melaxus de pexe aquetsus, que traía aquel home cheiraban cumu si
foran una murrina. Peru a nos, outru amiente, lu que más nus prestaba yera aquetsa gatafueira
de gatus que traía el paisanu itrás d’él pul tou’l pueblu alantre, engulismaus
pul gulor del pexe. Lus mixinus aquetsus taban tous alredor miagandu
cumu si foran ánimas del purgatoriu en pena, pa que el pescadeiru tses tirara algún tripaxu
u d’alguna sardina que tuviera
estrapatsada. Esti home cuando ameraba pa lus gatus que taban tous cunu rabu alietsu ya tiesu p’arriba cumu si fora una vela, ríasi ya farfutsaba-nus al uyíu a nos que lus
gatus tinían lus mesmus diblidades que lus homes ya que nun taban atsí pur el gulor de sardinas solu,
que tamién acudian p’andar pur entre lus pías de las mucheres ya depasu puder mité-tses el rabu pur debaixu las sayas que yera lu
que más tses gustaba. A nos faia-nus muita gracia aquetsas burricadas que falaba el pescadeiru ya faiamus-tse ripitinus-lu a cada poucu. A las mucheres mal rayu me parta la gracia que tses faía, peru nun catsaban la bouca, non; dician-tse al pescadeiru de tou: que yera un tulondru ya un viechu puteirón dexenerau d'afeitu, que nus echaba a perder a lus rapacinus. Ya nos
de tantu riínus, asumaban-nus hasta lus mucarrius pu la napia. Ya cun esu alon,
rapaces.
“Jesusín”, el pelgar
Suscribirse a:
Entradas (Atom)








.jpg)




