PRESENTACIÓN

Anualmente cuando nos reunimos los antiguos alumnos de Corias, bien sea en grupos minoritarios por promociones en diferentes lugares del Principado y alrededores, o de forma general en el encuentro de Corias a finales de cada mes de septiembre, siempre solíamos comentar al sentir la alegría de juntarnos de nuevo que, era una pena el que hubieran pasado tantos años sin comunicarnos y sin saber unos de otros.

Afortunadamente, en estos tiempos eso está subsanado gracias a los medios informáticos disponibles que tenemos a nuestro alcance. Aprovechando la oportunidad que nos brinda BLOGGER para poder crear un espacio cibernético común, en la nube, donde se pueda participar y expresar los recuerdos que cada uno de nosotros guardamos celosamente de aquellos años, es cuando surge el Blog de los antiguos alumnos de Corias.

Esta elemental presentación lo único que pretende y persigue es reavivar la amistad y la armonía que hemos trabado entre todos nosotros durante los años de convivencia en el Instituto Laboral San Juan Bautista de Corias y, que a pesar del tiempo transcurrido, aún perviven frescas en nuestro recuerdo.

Otro de los objetivos del blog es recordar y compartir las peripecias vividas por aquellos jóvenes que coincidimos bajo las mismas enseñanzas, disciplinas, aulas, comedores, dormitorios, juegos, etc., durante varios años en el convento de Corias y que aún las tenemos muy presentes.

La mejor forma que tenemos para rememorarlo es ir contando en este blog todos los pasajes que cada uno de nosotros recuerde, expresados con la forma y estilo propios de cada uno pero, siempre supeditados a los principios del buen gusto, el respeto y a la correcta educación que nos han inculcado los padres dominicos. El temario en principio aún siendo libre, sí debiéramos procurar en general, que tengan preferencia los temas relacionados con el colegio y su entorno, ya que es el vínculo y denominador común entre todos nosotros.

Como es lógico, cada colaborador es el único responsable de sus opiniones vertidas aquí en el blog; las cuales pueden ser expresadas libremente sin condicionantes ni cortapisa alguna por parte de la dirección; tan solo debemos atenernos todos, a las premisas mencionadas anteriormente del respeto y el buen gusto.

Una vez hecha esta breve presentación, se pide la colaboración y aportación de todos los antiguos alumnos pues, seguro que todos tenemos algo ameno e interesante que contar. Unas veces serán relatos agradables y divertidos, y otras no tanto; pero así es la realidad de la vida.

Al blog le dan vida una serie de antiguos alumnos que colaboran de forma fehaciente y entusiasta con Benjamín Galán que es el bloguero administrador. A este galante caballero el cargo de administrador no le fue asignado por méritos propios, más bien por defecto, de forma automática; simplemente, por ser el titular del blog. Pero podría delegar el cargo en cualquier otro colaborador que así lo deseara.

De antemano, muchas gracias a todos los participantes y colaboradores. Tanto a los antiguos alumnos y profesores que deseen intervenir, como a todos nuestros amigos lectores.

¡A colaborar y a disfrutarlo!

(21 de noviembre de 2009)

B. G. G. (BLOGUERO PRIOR)

Mostrando entradas con la etiqueta Autor desconocido bajo seudónimo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Autor desconocido bajo seudónimo. Mostrar todas las entradas

domingo, 14 de diciembre de 2014

¡Aiquí ta “Jasusín” el Pelgar. Tornou outra ve, ho!


Ya outramiente, tou ese rabañau de xente que chisba’l  Blog, mucheres ya homes ¿qué tal vus va  ho? You sei qu’esqueicei-me abondu   nesta timpurada pasada del trabachu, de la casería, de las vacas, de lus gochus, de las pitas  ya de tou. Hasta de entama-vus alguna  burricada que outra nu Blog. Pur esu  nun vulví  asuma’l  fucicu  pur eiquí. Sei que intrugasteis abondu  pur mí  a cada poucu, peru nun cuntestei purque voi cunta-vus la virdá: nun tuve nu miou pueblu,  tuvienun-me tsuenxe d’aiquí  recuchiu nun huspital en Ourense, al pia de mediu anu pulu menus. Miánicas faltou poucu. Anantias de’l branu. Home, yera pur San Xuan, na más que recuchi-mus  la yerba xebrei.

Anque la cousa nun foi outra que pul tsau de la  salú. You ya dende piquenu tuve un defetu nu fondu la bandouga que nun lu sabía naide más que mia mai, purque yera esu que lus  matasanus cháman-tse creu que criptorquidia u cousa paecida. Falandu claru pa que nus entendamus tous,  ía que d’algunus nenus na más nacer lus perendengues nun tses  baixan pa baixu  pal fuetse, ou tienen que tar, ya quedan-tses arriba na piérgula espaparutaus. Ya esu pasoume a mí.

 El casu ia que, duler nun duel, peru you alcuerdu-me muitu de cuandu curtexei  cuna Gúmer, sí ho, aquetsa alemanona tan guapa qu'echei de novia tandu nas Canarias.  Minuda peirona taba feita. Aquetsa rapazona siempre andaba la cundenada  agüechandu  ya chisbandu pa lus mious baxus, seiquisí, ya farfutsaba asina pa etsa sola cuandu you taba en purricas: ¡ miánicas este home nun tien perendengues! Ya you faia-me que nun intindia las parulas d’etsa  ya catsaba la bouca u partsaba doutra cousa.

Peru la mecha de tou este belén prindiu-la  la medicucha que vienu p’aiquí pal pueblu nuesu nu  mes de xeneiru pasau, que  na más dir you onde etsa pur un poucu de murmera que tinía, mandou-me baxar lus calzones ya la cundenada diuse cuenta escapau.  Esta mucher ta más  alietsa que las munietsas que chapinan pul  mulín.  Namás que m’agüechou la fardela  que paecía un figu pasu,  echou las manus a lus gadechus ya dixu:  ¡Estu nun puede seguir asina rapaz;  hay que punetse rumediu cuantu anantias! Nesi mumentu tsevantouse del tayuelu ou taba estramazada, ya escumenzou d’acó pa cutsó,  ya esqueirar  ya ribuscar nus papelachus  aquetsus que tinía delantre, ya chamar cunu teléfanu hasta que diu  ou faian esa uperación,  ya mandanun-me pa Ourense pa un huspital de monxas clarisas reparadoras. Aquetsu foi un infiernu. Pasar paseilas d’akilu.  Entre la fame ya lus rezus, nun fixe outra cousa hasta que  me mitienun manu al fardel pa upera-me. Agora, una ve aiquí na casina nuesa, toi bien, anque tengu que tar  quietu sin faer nada d’esfuerzu. Toi  esfeisulau nu escanu cumu si  fuera’l odre del tseite  de ferir la manteiga.

Atsí  nu hospital esi  onde las monxas, tucou-me tar nun  cuartu al tsau duna mucher viecha  que taba tsouca. Pigaba unas carpidas pula nueite que miánicas paecía el tsobu autsandu. Taba tulondra  del tou ya  nun faian xeitu detsa. You la metá de las nueites  nun pigaba güechu  hasta risca’l día. Ya las peltrazus de las monxas, minudas candongas taban feitas,   lu mesmu pa xantar   que pa cinar nun me daban  más que caldachus cun pataca fervida  y’alguna freba de pita cucida. Esu  pula mañena ya pula nueite tamién. Aquetsas mucheronas debienun cavilar  que you yera una  ricién parida. Ya pur si fuera poucu cuna fame,  inda a lu que más timía yera a lus bañus d’asientu que me ubligaban a faer  na más tsevanta-me bien ceu. Salía un vapor d’aquetsa  augua que había nu balde que  paecía que taba ferviendu, cumu’l  augua del caldeiru pa pulgar lus gochus nu maseiru. You na más pousar las ñalgas nu balde tsevantaba-me al mumentu  ya punia-me dereitu, peru aquetsas tsuniegas de mucheres tornaban-me sin parar pa que nun afuxera del augua.  Tengu-tses uyiu a etsas  que aquetsu  que me faian yera p’astirar el pellexu  del fuetse pa que lus perendengues nun me xebraran a tou miter  p’arriba pa la piérgula. El casu ía que agora nun sei si me lus caltrizanun abondu u non cun tantu calor, purque inda  andu algu escarrancau, anque  alcuentru-me muitu menus refistulau ya cun menus tserza. Toi más alietsu ya tengu muita más xixa. Muitu mechor. Tsástima qu’estu de lus perendengues nun me lu fixeran   cuandu you yera tuvía un nenacu. Astoncias había poucus adelantus na melecina, ya cuartus nas casas, ¿ou taban?; ni un perrón.

A la rabileira de la  Rulindes  inda  nun tse cuntei  la virdá. Solu de pinsa-lu pongu-me tsarizudo del tou. Dixi-tse que tuviera herniau de lus dous tsaus, ya paezme que papoulu, purque  cunu tsangurdía que ía, si lu escubriera, miánicas curría la zueira cumigu pul  tou’l tsugar, pa eispués  priguna-lu   d’un cabeiru al outru del vatse.
   
Amirai, anque nun faigu nada, notu-me que toi floxu ya trasgaldiu abondu, cumun xilingueiru, purque güei  cunu poucu que garabatiei eiquí, ya tengu lus didus encarabinius  del tou. Tampoucu puedu dir pa ibaxu’l hórreu purque nun para de chuver ; ta la nublina arrastru toda espeltrazada que nun estena ni un menuto.  Ya cun esu alón rapaces ¡Tamus pirdius!


“Jesusín”, el pelgar 

domingo, 13 de abril de 2014

JESUSÍN Y'AL CANELO CASI AGÜECHAN AL TSOBU



L’outru día cuandu baixaba cunu  Canelu nu trator pa casa, tseva-mus un bon xustu lus dous;  diguvus-lu you. El casu foi que tandu  atsí nel Acebo entre una cousa  ya l’outra fixuse-nus de nueite escapau. Ya sigún baixaba-mus pul mediu’l monte,  el miou perru  que tsevaba-lu atau cunu rechu al remolque, ya sin las carrancas,  tsadraba que dios nus tsibre. Al chegar a l’altura de la  Fonte’l Pioyu uyimus unus autsidus que mitian miedu. El Canelu puxu-se alietsu ya tou tsarizudu pul tsombu de la tserza que tse entrou, ya you tamién tinía lus gadechus dereitus cumu escambrones, purque miánicas si nun pinsei que yeran lus tsubercus que taban pur atsí alredor nuesu asperándunus pa esbitsa-nus cumu faen cunus cadriles de las uvechas. Debían de tar pur atsí mesmu, peru nos nun lus agüechá-mus; solu escuitá-mus a lus xabariles  que taban fuzandu nun prau que ya lu tinian mediu tsabrau. Nos tiramus p’alantre ya una ve que tuvimos lonxe d’aquetsus pagus, el Canelu apaciguou-se un poucu ya anialou-se nu remolque, ya catsou la bouca hasta que chega-mus  a casa.

Na más chegar, delantre mesmu del miou bisteitu atoupei-me cunu   camionetu del tratante que vinía a tsevar  unus xatacus de cai la Rulindes. El humecón aquel  entrou pa la corte de la Rulindes escapau, peru cunel vinía outru rapaz pa echa-tse una manu cunus xatus, ya este asperou atsí fora nu camín. De ripente nutei queste rapazón  nun me quitaba güechu d’encima, peru cumu taba aquetsu uscuru cumu la bouca’l tsobo, ya este home tinía la gorra calada hasta las urechas, nun sabías quien tinías delantre. Astoncianas you fixei-me mexor n’el ya dime cuenta que’l magüetu yera el fichu dunu de Tineu que fixéramus la mili xuntus  nu mesmu cuartel nel anu 63, en Regulares  5 en Ceuta. Al intrugá-tse pul pai díxu-me: sí oh, ta aiquí; ahí lu tienes, ía el que entrou pa la corte. Aspera que lu chamu. Al menuto saliu loutru  cuna guichada na manu yan cuantu caimus lus dous del pullín, dímus-nus un abrazu ya puximus-nus muitu cuntentus lu mesmu él que you,  ya dixe-tse que subiera un ratadín pa mia casa, mientras el tracaburras del fichu trataba lus xatus cuna Rulindes ya’l sou pai. Una ve na cucina cuna tsuz de la bumbilla paeciu-me agüechar quel quintu miou retsucía-tse algu nuna  urecha y’al mumentu dime cuenta que tinía un aro de fierru cumu si fora la cantresa duna madreña.

El casu foi que diu-me la risa ya nun pude pur menus que intrugá-tse si agora taba alambrau cumu lus gochus. Miánicas nun tse gustou muitu,  purque cuntestou-me mal. Dixu-me que prifería  tiner pinta de xilingueiru anantias que de melandrín ya de zalampernu cumu you. Astoncias you, afalaguei-tse un poucu lus bréfites ya dixi-tse que nun se cabreara que yera tou una broma. Escapau baxei a la budega ya subí un xarru  vinu fresquín cunas frebas de xamón, media tsinguaniza ya la caramietsa de la fugaza’l  pan. Al poucu ratu tábamus lus dous tsevantandu las patas de risa nu escanu,  falandu del brigada Celestinu que muitas patacas nus fixera mondar el cabrón  nu campamentu  de Chinchilla en Albacete, peru eispués, nos pa vinga-nus de tou  lu que nus faía aquel chusqueiru,  mixabamus-tse pur enriba las patacas na más mundá-las. Cuandu taban cuciendu  prubaba-las el fandoscu d'el ya farfotsaba entre caniles que tinían muita sal, que tses  escaldara-mus mas augua fría pur enriba  pa que entotsaran un poucu ya nun se tses nutara tantu’l salitre. Ya nos pur itrás riventandu de risa purque d’aquetsu  del ranchu  prubábamus poucas cousas. Si tiníamus muita fame ya tábamus sin cuartus, astoncias cumíamus solu güevos fritus ya cucius, que esus pu lu menus nun taban mixaus.

Eispués de riínus abondu ya de falar un ratau intrugou-me esti mozu  si you tinía mucher ya dixi-tse la virdá, que non, que taba sulteiru tuvía. Astoncias dixu-me: Jasusín, Jasusín, tas feitu un bon pelgar. Que bien fixiste  quedá-te asina deste xeitu, sulteirón. Pa que vas casá-te oh.  Siguru que tienes peironas abondu pur aiquí pul pueblu, ya pula Vitsa tamién. You cuntestei-tse que tiner, tinía poucas, ya él nun pudía cuna risa. Astoncianas cuntou-me que you yera el acertau de siguir asina sulteiru, peru si algún día dicidía casá-me  que nun  cuchera la mucher del mesmu tiempu que you. Quia. Cueche-la pulu menus diez anus más xoven que tú,  purque you voi dicí-te apruveitandu que nun ta agora el miou fichu aiquí delantre,  que cumití la turpeza de axuntá-me cuna vicina que ía algu mayor que you; etsa pasa ya  de lus setenta y cincu, ya nun hai xeitu de mité-la pa debaixu,  ni tampoucu  arrimá-se a etsa  purque xebra d’uno cumu de lus tábanus.

Enxamás tien ganas de ribincar la desgraciada. Cuandu tse falu algu del asuntu dime la cundenada que prifier tar arrincando touzus de berza, arramandu cuitu na currada u barriendu las cortes, anantias que fayendu lu outru. Ya cuandu nun tse queda outru rumediu que acetar, escumienza a faer  axagüeirus ya trangadichas pa xebrá-se de mi si nota que toi rifón ya berriondu.  Nesi mumentu díxe-tse you que, ou etsus vinían a pulus xatus, haí una rapaza bien xoven ya bien axeitada, que se chama Rulindes,  peru que pa mi nun ameraba muitu, non; pierde cuidau. Gustan-tse más lus del sou tiempu que tsievan  pindientes nas urechas asina cumu faes tú.

Astoncianas dixu-me este rapaz que se chama Firme: “Jasusín, Jasusín,  pa  que crees que  tsievu you esti fierru mitiu aiquí na urecha”. Ya p’ancima tsievo tamién un tatuaxe noutru tsau  que nun te lu puedu enseñar agora, peru a las rapazas gusta-tses muitu esu. A mi diu-me muita risa ya nesi  mesmu mumentu cumenzou a voucear ya chamá-lu el tulondru del fichu,  y’al home tuvo que afuxir  a tou miter purque al outru bartolu escapouse-tse un xatu del camionetu y’andaba itrás d’el pul pueblu, d’acó pacutsó cumu si tuviera tsoucu. Astoncias, you deixei aquetsa xente ya mití-me pal miou curral a datse un poucu de cumer al Canelu que taba el probe muertu  fame.

Ya cun esu nun pude ni dici-tse adiós a este rapazón. Outru amiente bien, cuandu vuelva pur aiquí él solu, sin el tolo del fichu,  ya partsaremus más cousas de la mili ya de las mucheres d’aquetsus anus. Ya cun esu alón rapaces.

“Jesusín”, el pelgar

miércoles, 9 de abril de 2014

TOUS P’AL ACEBO

                                  ( Foto tomada de :http://www.minube.com)

Este anu cumu tsieva chuviendu  tantísimu tiempu a caldeiraus, asina cumu si fixera una muntunera de anus que nun caía una pinga d'augua, tan lus praus tous nun chamazal. Lus mious del ríu tuve las vacas atsí l’outra simana ya deixanunme-lu tou afracau cumu si fora un patacal ricién tsabrau. Pur esu agora cambiei-las pa las poulas que tiné-mus cerca del rebotsal, ou ta la cabanona, que atsí cumu ía un parandanal ya cuestu cumu’l tseironal, el tirrenu ta más ricudio ya tamién  t’al tapín bastante más entotsau,  ya cun esu  nun si espetan  tantu las patas del ganau na pación.

Cuandu tsievu  las vacas pa estas  poulas, faigu-lu  ceu  pu la mañena, ya pu la tardiquina en cuantu tsourienzo deixa de asuma’l fucicu pul tesu la xanzaina, baixan etsas  solas pa casa cunu perru  muitu bien sin tiner que dir you pa nada al prau. Peru loutru día apaicienun las vacas nu purtón del curral  solas, yal perru nun vinía cun etsas. Extrañou-me muitu purque el Canelu ía un perrón muito facindiegu que nun deixa las vacas solas pur nada. Asperei un ratau, ya cumu nun apaecía pur atsí, cumu si lu cumiera el sumiciu, acerquei-me a cai la Rulindes pa intrugá-tse si lu agüechara etsa pul pueblu, u pu la currada, peru esta mucheraca nun taba na casa la cundenada; ya díxu-me la sua mai que agora baixaba dous u tres veces pur simana a la Vitsa, xuntu con outras peironas tan buenas cumu etsa, a faer  una muxiganga de ginasia que creu que  espurren-se ya revuelcan-se pul suelu cumu fae el pullín miou cuandu gana la cebada, ya esas munxergas todas chaman-tses algu asina cumu pilatus, peru nun me faigáis muitu casu purque you pa estu de lus nomes  nun m’alcuerdu al ratau de uyí-lus.

Outra vez que tamién faltou el Canelu de casa, luegu alcuntramus-lu pasaus unus cuantus días cerca de La Nisal tou tsarizudu ya arrabuñau que fora engulismau itrás duna  perraca piquena que andaba caliente. Nel mumentu que  taba you cabilandu ou taría el can,  apaeciu el rapazón  de lus piensus runfandu cunu camionetu chenu hasta lus topes de sacus de farina, ya intruguei-tse si pur casualidá agüechara pula carretera al miou perru. De mumentu quedouse  cuepu el cundenau, peru al poucu ratu díxu-me que quiría ricurdar que  sí, que  agüechara faía poucu a un perrón marietsu que taba enganchau a una perra mastina delantre de Casa’l  Coxu de Bornazal, peru espuies tamién se trupezara cun outru perru subiendu p’al Acebo, peru que nun se fixara nu culor. You cunu que me dixu este fandoscu foi abondu. Nun fixe más que datse las gracias ya  fuxír a tou miter  pa casa pa cucher el trator ya acercá-me a pul perru pa trae-lu cuantu anantias pa casa.

Y'asina foi. Tandu a mediu camín  pinsei que pudía pasá-me primeiru pul Acebo pa intrugá-tses aquetsa xente si andaba pur atsí el miou can ya dipasu echaba un vasín u dous;  ya si nun taba,  espués runfaba pa Bornazal.  Primeiru priguntei nu chigre del Marruncín, el que ta dientru de lu qui ía el santuariu, y'apenas me fixé-nun casu. Espués acerquei-me al outru chigre, al de Ríos, ya atsí taba la nena sola;  Jusé taba pa Cangas, peru esta rapazaca díxu-me lu mesmo que el de lus piensus, que pur Bornazal tsevaba  ya unus días un perrón grande  cun carrancas al piscuezu  que andaba toul día cheirandu itrás duna perra mastina que yera  de lus pueblus d’abaixu. Puxe-me cuntentu, al sabere pur ou chapinaba el miou Canelu ya mandei-tse a esta rapaza que me echara un vasín de vinu. Etsa foi a la barrica a la bodega ya truxu  la xarra chena cunu  cachu al tsau ya un taruquín de queixu d’afuega’l pitu pa faer boca. Na más que prubei lus primeirus papaus de vinín, esta rapaza  priguntou-me si you nun yera unu de lus  que querían faer  fulixa atsí pa últimus de abril u primeirus de mayu. You cuntestei-tse que nun sabía nada. Astoncias  dixu-me etsa que’l outru día tuvieran atsí unus homes intrugandu al sou pai que querían faer una  comilona pa una muntunera de xente  que tuvienan tous cunus flairones de Corias, purque nesta ucasión tamién iba tar cun etsus un flaire muitu empurtante, que agora ya nun yera cura.  You quedei apavuriau del tou ya cuntestei-tse: mira munina, you nun sei nada de nada de lu que me falas. Purque outras veces garabatean algu  nu  Blog ese de Corias pa picá-me, peru agora toi pez del tou. Tamién ía culpa mía purque siguru que fartarian-se de chamá-me, ya  abondu lu fixe-nun las outras veces, peru estus rapaces tienen que cumprender que you nun puedu faer lu mesmu que faen etsus. Etsus tan tous ritiraus ya cun bonas pinsiones;  nun ía cumu you que si quieru cumer un cantrochu pan cun toucín  tengu que tar toul día itrás del rabu las vacas. Outru amiente, nesta ocasión   prestaria-me tar al pia d’etsus un ratau. A tou estu, si faes el favor di-tse  a tou pai cuandu venga que’l día que faigan la fulixa toda esta rapazada aiquí, que me chame, que si tengu you el ganau pur aiquí cirquina,  pula poula la cabanona, acercu-me cunu trator nun ratau a tumar café cun etsus. Anque, miánicas, cumu toi tan esgurrumbao ya feitu un podricu,  nun sei si me cunecerá alguno detsus. Tous non, peru lus de lus anus primeirus del cunventu , sí me cunecen sí. Deixu-vus hasta outru ratau que marchu a pul Canelu a Bornazal, anantias que se faiga de nueite, que si ta muitu tiempu sueltu pur atsí  nun deixa una perra sin enganchar en toul vatse. Ya cun esu alón, rapaces

“Jesusín”, el pelgar

sábado, 15 de marzo de 2014

La gata de Rulindes acaba-me cunu cebotsu


Ya outru amiente, ¿qué tal va tou? ¿va-vus bien rapaces? You ya sei que priguntais  abondu pur mí. Tuvía díxume-lu la axagüeirus  de la Rulindes loutru día que taba cuna rapadoira tsimpiandu la masera p’amasar pu la mañena al día siguiente ya acurdou-se que nun deixara  furmientu nenguno  de la furnada pasada,   y’astoncias  acercouse  a la nuesa casa a buscar un garfau. Na mia casa siempre lu hai purque deixamus-lu duna furnada pa outra. Dímus-tse toul que quixu ya etsa afuxiu a tou miter pa la sua casa, ya toda cuntenta. Peru cumu ía tuvía una rapazaca xoven, nun sabe muitu destas cousas. El caso foi que puxu-se a amasar pa faer la furnada  del pan ya cuandu mitiu la petsa de la masa na masera pa que tseldara, al cabu d’una hora, cuando foi a sacá-la quedou trespeitada del tou purque nun subiera nada;  taba la masa cumu la deixara, feita una  rapa.

La probe escumenzou a churar ya nun tinía paradeiru. Espois dun ratau de churamicar, glachar ya esnalaza-se toda, díxutse-lu a una vicina viecha ya etsa cuntestou-tse que: ¡Ay munina! ¿A quién se tse ucurre puné-se a amasar tiniendu la riela? La Rulindes esu enxamás l'uyera ya taba apavuriada del tou la probe. You nun sei bien cúmu terminou tou aquel belén, peru paré-me que la masa de pan  foi entera pa la bacita lus gochus. El casu ía questa rapacina ía salerosa abondu pa tou,  peru estu de amasar nun se tse da nada bien. Ya ía raru purque outru amiente, fae unus rusquillus d’anís  cun nata del tseite de las vacas de casa, que tan pa rechambé-se lus didus.

A esta rabileira de rapazaca lu que tse se da bien abondu  ía toda esa xirigonza de lus teléfanus  móviles, yal Interné ese de lus demonios. Loutru día fartou-se de riir a cuenta mía esta fanduscona. El casu foi que tábamus aiquí debaxu l’hórreu  nuesu, lus tres: un  rapaz de Naviego que ía el que nus trae la farina yal piensu pa lus xatus, la Rulindes ya you. Una ve queste rapazón  baxou lus sacus del camión you quiría tamién piensu pa las potsas nuevas, peru amerou ya amerou pur entre aquetsa muntunera de sacus que atsí  traía, ya nun tse quedaba nenguno. Astoncias el rapaz dixu-me: Jesusín, nun tengas remor nenguno, que na más que chegue al almacén, si tengo atsí alguna bolsa chamu-te cuna guasa escapau. You naquel mumentu nun comprendía nada de lu que me falaba aquel magüetu;  taba atunteciu del tou. Peru nutei que la Rulindes miraba pa outru tsau riendu-se. Al cabu dun ratucu dixe- tse you: oi rapaz, lu que you toi pidiendu-te nun tien guasa nenguna eh. Aiquí u somus homes u tartagueirus ¡Ou vamus a parar! Toi dandu-me cuenta que tienes pouca furmalidá. Pa la próxima, voi tiner que chamar al de Tebongo, cumu sigas asina fayendu’l tolo.

You agüechaba pa unu ya pal outru ya taban lus dous que reventaban de risa. A mí taba dandu-me un poucu de tserza ya puniendu-me tsarizudu purque a la Rulindes faltaba-tse poucu pa mixá-se toda pu las patas abaixu. Yal outru poucu menus. Nastoncias dime cuenta que taban mufansu-se de mi ya que la cousa  vinía pur algu que you nun intindiera por ou yera. Fixe-me que fuxía de atsí, de xuntu a etsus cumu si tuviera enfadau, y’astoncianas acercouse-me la  zalameira la Rulindes ya escumenzou a afalaga-me, ya díxu-me que  esu del guasap nun yera que fixeran guasa de lo que you tses falaba, sino que chamaba-se asina, ya que yera una cousa que tienen agora lus teléfanus móviles mudernus pa comunicá-se unus cun outrus. Nesi mumentu diu-me a mí tamién la risa, peru dixi-tses que taba fartandu-me de uyir a tsangurdius. Que  ya nun quiría piensu, ni farina, ni pulpa, ni nada; que lu recuchiera tou, purque pur  mi, pudía mitetse-lu  pur onde se escumencipian  lus goxus ya lus maniegus.
Ya la xustrona de la Rulindes dixe-tse que cuandu necesitara más furmientu que fora a buscá-lu al Acebo a onde amasa Manín las empanadas ya tous esus tsambeus que fae tan ricus.

El casu ía que cun estu de la “guasa” del demoniu nun rigañei a la Rulindes,   que tinía pinsau fae-lu, ya bien en seriu,   purque una gatina que tien, que agora ta parida ya tsieva cun etsa una cumia de gatachus piquininus que dios nus tsibre, disfíxu-me toul similleru del cebotsu que lu tinía tou naciu muitu guapu. La desgraciada de gata bien a esfueirá-se tous lus días a la nuesa currada ya presta-tse fae-lu na tierra que ta bien sachada ya suelta pa luegu tapá-lu. Pudía dir la condenada a las  touperas que tamién tan bien tsevantadas ya bien fouzadas. Peru pierde cuidadu, que  atsí nun va, no. Miánicas, si la cuechu  escarbandu nu  similleru, avientu-tse un madreñazu que la derranu .

¡Rapaces!, deixu-vus hasta outru ratau muninus, que neste mesmu mumentu, miánicas si nun toi agüechandu pul ventanu la tsariega a la desgraciada  la gatina que ta   outra ve esfueirandu  nu mediu’l cebotso. Ya cun eso alón rapaces.

“Jesusín”, el Pelgar

viernes, 31 de enero de 2014

"JESUSÍN" TA REFISTULAU DEL TOU, CUNU RITRATU’L DEMONIU


¡Ah rapaces! , toi  apañau cun vos ya cunus blugueirus estus del caraxu. Cúmu pa nun tar alietsu del tou. Nun me deixais aselá-me  un mumentu. Agora taba you  tan agustu aiquí na mia casina, qu’estus días cumu chueve tantu que nun estena,  apruveitu pa faer el uruxu, ya güei pu la mañena, na más espertar ya puné-me dereitu nu camastru, uyí estroldar pul curral u la corte, ya yera la Rulindes que vinía naspiandu pul cabeiru la currada, ya pul michinal de la corte dixu-me a glachius que nu blog esi de Corias pusieran un  retratu miou, peru que etsa agüechara-lu un poucu ya que nun me ricuneciera. Tamién me dixu que tses intrugou a la xente que taba atsí cun etsa, peru tampoucu lu cunecían. Pur esu vinía pa que you amerara  pur si sabía mexor quien yera el cativu ese del retratu.

Sin asperar ni un menuto, deixei lu que taba amañandu ya foi itrás detsa. Na más chegar  enseñoume’l urdenador que tinía-lu encendiu y’abiertu,  pousau encima la masera, nel estroucasa. You, na más echá-tse’l güechu encima quedei apavuriau ya trespeitau del tou al amerar p’aquel humequín que paré un renoyu, que nun tsevanta dous palmus del suelu, ya esu que ta bien engaramichau  encima dunas madreñísimas que dios nus tsibre,  más que madreñas paez cumu si foran galochas u zancus. You nesi mesmu mumentu entrou-me noxu solu de cavilar que lu  confundieran  cumigu. Miánicas da-me ripilu na más ricurdá-lu. You nun sei quien demonius sirá ese homecuchu vistiu asina cun esas pintas que tien de meigu, ya que di chamá-se cumu you. Tamién intrugámus a las mucheres viechas, ya etsas tampoucu supienun  decí-nus de ou saliera esi  zalampernu de rapacín.

La cousa ía que, cuna  muxiganga esta del Interné, aiquí nun se  garabatean  más que trolas ya mintiras. You atsouquezco del tou, miánicas que sí. L’outru día que taba-mus unus cuantus acuncechaus aiquí nel chigre, prubandu’l zarrau ricién sacau del maseiru del sal, algunus dixé-nun que pul Interné andaba’l ritratu dunu muitu ruinu, que tse chamaban Jesusín el Pelgar, cumu a mín, peru que yera más pequenu ya muitu más mudernu que you. You nun tses fixe casu  apenas. Purque outru amiente esta xente, ta siempre cun munxergas ya pantuminas, ya  pinsei que lu farfotsaban pa esu, pa faer xirigonza cumigu ya dixe you pa mi, güei nun voi entrar al trapu, non, nesas ficias punei-vus muninus. Yal afuxir del chigre pa casa, dixe-tses  buenas nueites, ya catsei la bouca cumun afugau. Peru esta mañena ceu, na más que agüechei el dibuxu del  blog quedei pasmau. Nun  sei onde demunius pudienun sacar a semexante melandrin de rapazacu. Yal casu ía que estus blugueirus tuvienun cara abonda, pancima   poné-tse debaixu un rétulo onde di que ía Jesusín el Pelgar de paseu pula Vitsa ¡Manda güevus cun estus tsangurdius de blugueirus!

You, agora mesmu, sin asperar ni un menutu más,   si nun fora purque nun tses faigu casu nenguno a tous estus pelgares, tinía que faer cumu amañan lus políticus ya afuxir naspiandu a tou miter pal Xuzgau ya meté-tses un interdictu que se esfueiraran tous pulas patas pa baixu, pur esta suplantación de persona que me fixé-nun toda esta recua de bilortus. Ya voi dicí-tses más, you tandu de pequenu nu cunventu cunus flairones nun cunecí a ningún Xuanín, ni Xuanón. Esus son enredus ya cuentus detsus que tsevantan  estus verduleirus de blugueirus. You inxamás tuve unas pintas asina cumu las que tien ese merdeiru del ritratu. Pa escumenzar voi dicire qu’este nenacu ía tan pequenu que  nun me chega a mín ni a la bandouga. Ya esas pintas que tien cunus dibuxus esus rarus que tsieva al tsombo na faragacha,  paez un antroiru, nun sei onde lu virían  esus truleirus, pa cunfundi-lu cumigu.

You tengu pintas de xabardu ya de  trangalazu, esu ía verdá, purque las mías rudichas tan muitu xuntas ya las patas tengu-las tsargas cumu menales ya turcidas ya chenas de reuma, pur esu al chapinar echu lus pias pa lus tsaus cumu si tuviera gadañandu, peru ou vais a cumparar. Este rapacín del retratu paez  el probe una murrina. Si chegara a querer beitsar algún día cuna Rulindes, ya etsa acetara,  miánicas  nun tse chega ni al umbligu. Etsa nun sabría si taba beitsandu cunu home u cunu bascayu xiñestas de barrer la corte. Home, a mín la Rulindes nun ía que me faiga muitu casu, peru pulu menus cuandu beitsu cun etsa  alguna vez que outra, subre tou  nas bodas que ía cuandu you andu tsimpiu ya pirfumau, pulu menus  you lus brazus tengu-lus bien tsargus ya dan-me pa abarcá-tse bien la centura tou alredor desta rapazona, y’asina puedu arrimá-me bien a etsa. Ya nun pinséis que etsa pon el codo pa  emburria-me p’atrás non, quia;  ta mansina cumu una curdeirina. Home non  tsounón. Ya cun esu alón rapaces.

 “Jesusín”, el pelgar

miércoles, 15 de enero de 2014

“JESUSÍN” TIEN-TSE ALGU DE NOXU A “XUANÍN”


Anguanu, toi fartu abondu de tantu esmundungar, picar cebotsa,  ya de tar toul día atizandu’l fou cun garabuyus de ganzus ya xiñestas, aiquí nu cucinu pa curar las varadas de tsinguanizas, andochas, choscus, butiechus ya murciechas que fixí-mus esti anu. Loutru día apaeciu la Rulindes, asina pula tardiquina, pul cucinu nuesu toda esnalazada cunu teléfanu móvil na manu, ya nun catsaba la bouca fayendu axagüeirus pa enseñá-me lus dibuxus  esus del Xuanín de Corias esi del demoniu. Miánicas, turnaba-me tsoucu del tou  pulu que fala y’aldrumeira esta mucheraca nun mumentu  la condenada. Ya pur si estu fora poucu,   na más abrir el blog atoupabas-te pur tous lus tsaus cunu rapacín esi pelirroxu que anda toul día al rabu del flairón guliendu-tse lus pedus. Ese rapacín tan ruinacu  da-me tserza ve-lu, ya tien  que ser muitu más xoven que you purque nus tiempus que pasei you cunus flairones  tuvía nun tinia-mus la faragacha esa negra que tsieva él puesta,  ya que sigún tengu uyíu, yera pa faer la ginasia.

Nus tiempos mious la ginasia faiamus-la cuna mesma  roupa de tar na clase. Pémeque esti murriacu de nenu nun miedra pula fame que pasa nu cunventu esi, peru asina ya tou,  intruga-tse cousas muitu bien entamadas  al flairón ese, purque anque piquenu, sabe lu muitu que tses gustan las mucheres a estus peirones de curas. Muitas veces, puner pon-lu contral turriu de tal xeitu, que’l flairón nun sabe por ou afuxir. Peru you güei nun diba a partsar deste rapazacu ni del flairón tampoucu;  si non de lu trespeitau  que andu este anu pula muntunera de  toupus que hai. Hai tantísimus que tengu afracada toda la currada, el curral, la curtona ya debaixu’l hórreu tamién.

Cúmu será que tsevantanun-me hasta lus murrillus que tinía al tsau de lus piales del hórreu p’afitar un poucu contra la paré lus custeirus del carru que nestus tiempos nun tse ses manda nada, ya esu que atsí aveira-se muita augua ya pon-se aquetsu tou feito un chaguazal. Loutru día taba you sintau na piértiga’l carru chandu un pitu, ya  agüechei un toupu que yera cumu una madreña de grande, sigún taba emburriandu la tierra p’arriba espetei-tse un  estadueñu del carru pul fracu pa dientru. Esi ya nun vulviu a fuzar, perdei cuidau.

Estus demus de toupus tienen-me la currada toda tsevantada. Miánicas paez que tuviera tsabrada. El sábadu que baxei al vitirinariu a Cangas pa tsevar la muestra de lus gochos,  cumprei-tse a Miliu el de la Druguería Narcea un prudutu nuevu  que dixu-me que ia manu de santu pa matar lus ratus ya lus toupus. Agora falta-me apañar un muntón de cocas ya espués entafarra-las bien nesti mexunxe que truxe ya punetse-las n’antrada de las touperas, peru mitidas un poucu pa dientru. Cumu a  lus toupus gustan-tses muitu las merucas, pasa-tses lu mesmu que a las  truitas, na más que las cheiran fartan-se bien detsas ya cumu  tsievan untau el vinenu, na más que terminan d’esbichá-las entra-tses una sede que dios nus tsibre, yal tsapar l’augua a lu tontu nu rigueiru, rivientan cumu castañas. A ver si ía ciertu esu que me dixé-nun na druguería ya nun lus agüechu más nuna bona timpurada.

Esti anu el Cunceyu mandou-nus a lus tsabriegus un calandariu muitu guapu, peru de lus toupus nun fala nada. Tien tous lus cultivus que puné-mus nas curradas  cunus meses que hai que  semar, tresplantar ya recucher lus frutus de la güerta. Tamién tien lus cuartus de la tsuna y'algunus refranes rilaciunaus cuna sema ya cunu aniciu d’algunas plantas, cumu este que diz: “si quieres tener perrexil toul anu, sémalu en mayo”. Lus ayus ía bonu plantá-lus nu minguante de Nochebuena, peru este anu a mi ulvidouse-me,  ya tengu-lus tuvía nel hórreu al tsau de las pibidas de lus calabazones ya de la nabina del perrexil. Las berzas comprutse-las tous lus anus a un rapaz de Corias que tien unus simillerus muitu bonus ya las suas berzas pintan  muitu bien. Cun etsas nunca queda’l caldu veiron ni esllamiau. Son berzas más baixas  cun poucu touzo, que las gatas esas tsargas verdes amerucadas cun muitas patas, apenas las esbitsan.

Nestus días, na más que estene un poucu de chover, tengu que acuitar bien el estaxu pa espués tsabrá-lu anantias de preparar pa semar. Tamién tengu que quitá-tses lus grichus a la patacas que tan na bodega entre pacha, ya tienen-lus d’aforcu.  Non muninus, agora que faer tengu asgaya. Cumu pa pasar el tiempu sintau amurgazau nu escanu la cucina agüechandu lus munigotes esus del blog. Pa esu ya ta la Rulindes que ía la que me lus restriega pulus fucicus a cada poucu. A esta rapaza gusta-tse muitu tou este belén  de lus flairones, na más que tse falas algu detsus  pon-se chueza cumu las potsas novas. Si chega a viecha siguro que fairá una bona beata p’andar toul día al rabu detsus.

Ya cun esu alón rapaces

“Jesusín”, el Pelgar

domingo, 29 de diciembre de 2013

¡TOI AIQUÍ RAPACES!


You atsouquezcu del tou cun vusotrus muninus. Minuda gulisma que vus entrou dun tiempu p’acó pur sabere quien ía “Jesusín” el Pelgar. Pois el Pelgar seiquisí,  ía un malandrín cangués cun muitus anus encima que pasou pul cunventu de Corias naquetsus anus  cumu muitus de vos ya que lu cunecéis abondu, subre tou lus más viechus.  Ya las rapazonas esas que garabatean aiquí nu blog, tamién tan fartas de velu pur Cangas, subre tou lus sábadus.

 Fai poucu tuve que baixar  you una timpurada siguida  cunu zaratosu’l pullín ya lus bidones del tseite todas las mañenas pa repartir pulas casas,  ya  nuna ucasión atoupei-me a una destas rapazonas aveirada al Chicote falandu cun outra. Pae-me que salía de cumprar peixe d’enfrente.  La cundenada amirou pa mi fixamente, cumu si quisiera echá-me el mal del güechu encima, peru nun caíu del tou quien yera you ya iba amerandu pa tras a cada poucu, pu la calle Rastraculus pa baixu  cumu’l perru mal almurzau. Naquel mumentu tampoucu caí you quien yera etsa,  peru na más que di dous zancazus pa lantre vienu-me a la miente ya dixe: ía fulana. Ya, pur ciertu,  vaya bien tratada que la alcuntrei la cundenada; nótase-tse bien  quel home tien buenus cuartus, que ta feita una bona xamona. Buenu, lu mesmu que yera de xoven.

Nestus días de las Pascuas, anque vus paezca mintira,  baixu poucu a la Vitsa purque tamus cunu belén del samartinu y’andamus desurdiendu las tripas ya adubandu el mundungu pa faer las tsinguanizas ya las murcichas,  ya cun esu  las mucheres nun me deixan en toul día pa chevá-tses las bacitas a la fonte ya pa tar dandu-tse sin parar al rabil de la picadora la carne. Tiné-mus que aproveitar estus días de xelada,  anantias que se ponga el tiempu d’albadiu. Tamién tuve que puné-tse una tarrancha a una de las bacitas de la carne, que findiera toda dun tsau, yal maseiru tamién pinga un poucu pul fracu que tien. You mientras dura tou esti xareu de la matanza toi cumu dios, purque fartu-me bien tulus días. Loutru día sin ir mas lexus, cuandu partimos el gochu ya puximus lus toucinus ya lus xamones na sal, priparou la mai de la Rulindes unas patacas cun fégadu encebutsau  que taban cumu pa retsambé-se lus didus. Ya pa ditrás unus feletes de lomo desus blanquinus tiernus cumu l’aspuma, feitus na sartén cun  muitu perexil. Tsou, de tsambeu las fichuelas ya vinin caliente cun zuruque. You chenar chenei bien la bandouga, cúmu siría que pasei-me la tarde entera tumbau nu parreiru pa baixar  la fartura que tinía. Ya las mucheres cumu tsoucas agüechandu pa tous lus tsaus a ver pa ou afuxera you. Cuandu me vienun dixi-tses que fora a enriar l’augua nu prau, dipasu que baixaba’l pantalón purque taba un poucu esfueirau.

You tous estus días, cumu toi solu entre tantas mucheres, muitas veces  faigu-me’l tontu cumu que toi entreteniu ya nun oigu, peru toi escuitandu tou lu que falan entre etsas, ya miánicas partsan cousas de lus homes que casi me pongu you encarnau. Loutru día mientras amañaban el mundongu dicía una detsas que etsa siempre durmía  cunu camisón hasta lus pías, purqu’el home yera un zarzaleiru ya arrimaba-se muitu a etsa ya qu’el cundenau nun tinía paradeiru cunas manus en toda la nueite. Outra detsas cuntestou-tse  qu’el detsa faía lu mesmu, peru pa cuntentá-lu ya que la deixara en paz,  etsa tinía-tse feitu un ventanucu  nu mediu’l faragachu, a la altura de semexante parte,  pa qu’el home pudiera esqueirar tou lu que d'outramiente quisiera durante la nueite. You taba al tsau d’etsas inflandu las vixirigas de lus gochus ya catsaba la bouca cumu‘n afugau peru, fienda-me un rayu si nun iá virdá que tuve que deixar las vixirigas sin inflar ya afuxir pa la corte a tou miter de la risa que m’entrou al uyir lu del vintanu.

Etsas pensá-nun que you nun uyera nada. Más tses  valiu que fora asina, ya pa mi tamién. Ya cun esu alón rapaces.

“Jesusín”, el Pelgar

lunes, 2 de diciembre de 2013

“JASUSÍN” YAL ESQUISTU


La nueite pasada miti-me nu cubil un poucu cuntentu ya las tantas, purque ayer pu la tardequina chegou un primu de la Rulindes que ía melitar ya ta en San Javier en Murcia,  ya truxu una culambre de vinu tintu de Jumilla que, fienda-me  un rayu si nun  queima  nun candil si  tse dan fou. Miánicas tendrá 15 gradus cumu poucu. Na  más tsapar lus primeirus papadinus del cachu  entra-tse a unu  una calore pu la gorxa p'abaixu que paré que fierves pur dientru. El casu ía que xuntámu-nus na cucina  la Rulindes una muntunera de xente que dios nus tsibre, ya pa rematá-la  sacou esta rapaza las fichuelas ya lus feisuelus, que  tinía-lus ricién feitus, ya aquetsu foi un filandón con bon xareu, muitu mechor que outras veces; cuandu quiximos axeitar un poucu l’asuntu p’aveirá-nus pal cubil ya deitá-nus duna vez,  yeran más de las duas de la mañena ya p’ancima tábamus bien chenus tous.

El casu ía que you a  altas horas de la nueite, cuandu  ya escumincipiaban  a cacarexar lus gatsus, espertei asina simanimás  tou esnalazau ya escaldeirau ya cuandu cavilei un poucu di-me cuenta que yera pul estrueldu tan grande que se uyía na nuesa corte. Nuna d'estas tsevantei-me dun blincu ya agarrei el primer faragachu que atoupei a manu ya baxei a tou miter pal curral. Baxaba pinsandu que siría  la nuvilla que sultara  el rechu que la ata al peselbe, purque esta vaca duerme atada pa que nun se amarre cunas outras. La cundenada ta toul día turriandu. Peru non, nun yera esu. Lus estrueldus vinían de la corte peru yera la Cachorra que taba pariendu ya cumu la cría yera culona,  la probe vaca  custaba-tse  muitu esfuerzo el parir ya punía-se de pía pa  chapinar  pu la corte d’acó p’acutsó sin parar, ya turriandu'l bacitu l'augua sin parar  que yera lu que estroldaba.

Nos na corte de las vacas estus días  nun tinemus tsuz elétrica que queimanun-se lus plomus  fai poucu;  tengu que nun ratau puné-me cun etsus;  nu currietsu lus gochus sí la hai,   ya pu las nueites cuando tine-mus que baxar a faer algu a la corte, tsevamus cun nos un candil de carburu u farol  que atsume bien. Traigu estu aiquí a cuentu purque cuandu you yera un murriacu,  agüechaba-se a muita xente pul camín nas nueites del utueno ya hivernu chapinandu cunu farol d’aceite na manu. L’aceite ía un dicir, purque el que chaba-mus al farol yera el que taba ya negru del tou requeimau, fartu de freir cousas, que nun valía pa nada, peru asina ya tou l’aceite afurraba-se muitu ya subraba pouca. Muita xente tuvía taba acostumbrada a pasar fame cumu nus tiempus del racionamientu que nus daban poucas cousas ya cuntadas. Nos en casa,  faiamus casi tou’l anu el pote ya lus fritus cunas untazas de la  manteiga del  gochu dirritida. Pa queimar nu farol había outra cousa que se chamaba  esquistu que yeran lus recuelus del pitróleu. Yera  malo abondu,  solu valía pa achumar, asina gulía a dimonius aquetxa puxarda, ya p'ancima mientras queimaba sultaba muitu fumu. Cumu gulieras aquetsu muitu ratu, espués  dulíate la testa que paecía que se te tsevantaba la capietsa’l celebru.

Agora, nestus tiempos mudernus, ya nun se agüecha a naide pulus carreirus de lus pueblus cunu farol u candil na manu. Tan solu cuando chega esa tuntiría pul mes de nuviembre del Halloween, onde lus rapacinus andan cunus calabazones cun velas dientru. Astoncias alcuerdu-me d’aquetsus anus  cuando andaban las viechas nu hivernu todas amaturridas ya tapadas cunus mantietsus negrus  de tsana pul camín cunu candil u farol na manu. Miánicas si te alcuntrabas cun alguna detsas pulus calechones estreitus,  entrábate tal tserza que escumenzabas a puné-te tsarizudu ya ritsare lus caniles que dios nus tsibre. Cumu si agüecharas al tsobo. Aquetsa viechas, miánicas paecian las mesmas  ánimas del purgatoriu en pena.

Nos agora el farol tinemus-lu tou esfarrapau ya abotsau del tou de  caenus al suelu muitas veces ya tamién de datses nus bréfites a las vacas cuandu nun tan quietas pa muñí-las u nun paran de escurnixar las peselberas. Cumu agora ya nun hai esquistu, al farol puximus-tse un vela, peru da lu mesmu,  nun atsumaba casi nada. Loutru sábadu cuandu baxei a Cangas cumprei una linternina piquena muitu guapa, que tsieva muitas bumbillucas desas blanquinas  que tses chaman leds. El casu ía que atsuma una txuz clara muitu bona ya cumu ocupa poucu, axeita-me cumu dios pa guarda-la nu bolsu. You nicisitu-la muitu, subre tou  pa volver del chigre  pu las nueites que, anque chegue un poucu atsumau, nun me sobra nada, ya tamién pa atsumá-tse a la Rulindes  si tien que ir pula nueite  al hórreu que chama-me  ya you voy detrás detsa cumun curdeiru purque cuandu ta arriba de las escaleras, nu curredor, tien que dublá-se pa miter la chave na pechadura, astoncias you atsumu-tse bien pa debaixu las sayas y'agüechu-tse lus cadriles hasta rriba. Etsa, debe  da-se cuenta de sobra, peru nun gurguta ni parula la muy xustrona; fai-se que aflana pulu cuesta que ta l'ascalera peru  catsa la bouca cumu una afugada.

Esta demoniu de rapaza tien muita custume de andar na nueite a uscuras pul camín cumu si fora la rapiega. Hai veces que nun la agüechas hasta que  te atoupas cun etsa de fucicus. Esu ía lu que etsa quier. Una de las mucheres viechas del pueblu, que tuvu muitus anus pa la Argentina, diz que ta feita una bona atorranta. Ya que anda asina, casi a tientas pula  nueite, pa alcuntrá-se cun algún rapazón  que la abarque bien ya la rebinque bien rebincada. Ya sirá verdá. El casu ía que cumigu nun quier sabere nada del asuntu la cundenada. Na más fae que partsar muitu ya de vez en cuandu da-me algunus garfaus d’ablanas u castañas. 

Pae-me a min que tendrei que axeitá-me un pocu más el tipu pa ser más paraxismeiru, ya baxar más a minudu  a la Vitsa pu las nueites, pa ver si alcuentru alguna peirona u xustrón del tiempo miou, desas que tan la nueti entera pu lus pubs esus, pa ver si puedu curtexar algu. Purque cumu siga asina la cousa muitu tiempu más, miánicas va ulvidase-me hasta cúmu se fae.

Ya cun esu alon, rapaces.

“Jesusín” el Pelgar 

viernes, 29 de noviembre de 2013

“JESUSÍN” QUIER AVEIRÁ-SE A “XUANÍN”


Loutru día taba you nu chigre del miou pueblu tumandu unus papadinus de vinín, ya asina simanimás, de ripente, arrimouse-me un rapazón cun pinta de melandrín, tou esmalafatau, cunas nizas todas  esgadechadas, asina cumu las chevu  you,  ya  dixu-me,  ois tú: ¿tú  nun yes Jesusín el Pelgar, oh? You quidei un poucu trespeitau, peru cuntestei-tse escapau que sí, que yera el mesmu. Astoncias este magüetu de rapaz dixu-me que él tamién tuviera unus anus cunus flairones de Corias, peru que a mi cunecíame de muitu espués,  de cuandu nus chamá-nun de la Caxa de Reclutas de Pravia pa tallá-nus. Aquetsu foi pul anu 66 ya dixu-me que tuvieramus que faer nueti atsí, en Pravia ya tou, purque nun tiníamus en que vulver pa Cangas. Ya quel xergón del camastro ou durmimus yera de fuecha de maíz ya que nun pigá-mus güechu en toa la nueite pul ruxidoiru que faían las fuechas unas contra las outras al muvé-nus. Ya que pu la mañena bien ceu, al risc’al día, tábamus que nus reventaba la vixiriga de ganas de mixar ya mixá-mus pal camín desde un curredor que tinía la pensión. Peru agüechounus una mucher que taba findiendu tseña baxu l´horreu ya chamounus de tou ya amenazounus con un bardocho que tinía na manu. You de tou esu ya apenas  m’alcurdaba.

Este  rapazón que nun sei bien cumu se chama,  peru  dixu-me que tse dicían Manulu na sua casa,  cuntou-me que tien viniu cunu sou pai muitas veces aiquí al miou pueblu cunas gochas al burrón, ya cun una nuvilla culona muitu guapa  al toro varias veces, purque nun quedaba preñada, nun agarraba. La cousa foi  que nun cuincidiu d'agüechá-me pul pueblu. Tan solu una vez intrugou pur mín a una mucher viecha ya dixu-tse que you nun andaba pur atsí, que taba emputeciu pu las Canarias,  que tinía p’atsí una peirona alemana muitu más viecha que you, peru cun muitus cuartus, ya que  nun salía datsí, de cun etsa; ya yera virdá.

La cousa foi que, poucu a poucu, entre datse a la parpayuela lus dous, yal xarru tamién, fixuse-nus de nueite ya  cuandu quisimos ricurdar tiníamus tsapadas dous pucheras de vinín de  cuartillu cada una. El casu ía que prestou-me muitu esi ratau que pasei cun este rapazón. Paeme que tien que vulver pal mes de xineiru a capar lus gurinus, ya astoncianas pudemus entamar de novo la fala cunu pucheiru de vinu al pía.

Cuandu ya taba a puntu de fuxir este rapaz, mientras atoupaba las madreñas que las deixara fora nu camín purque yera nueite pechada ya taba uscuru cumu la bouca’l tsobo,  alcurdouse de Xuanín ya dixu-me si you  cunecía a un tal “Xuanín” de Corias. Que tse cuntaran loutru día que agora salía muitu nu blog de lus rapaces del cunventu de Corias, ya que él pinsara si yera you.  You cuntestei-tse que non, que nun sabía nada de quien yera ese nenu que salía na muxiganga esa, peru que na más chegar a casa intrugabatse-lu a la Rulindes pa que etsa  lu agüechara nu blog ya me lu dixera. Ya asina foi. Na más que acabei de muñir las vacas apaeciu pu la corte la Rulindes toda esnalazada,  pula surriada d’augua que taba cayendu fora,  ya cunteitse-lu. Etsa dixu-me que sí, que tsevaba unus cuantus días saliendu nu blog un dibuxu dun flairón que chapinaba pul camín xuntu a un rapacín piquenu, que tsieva al pía cunus tsibrus baxul brazu, ya que dibía de tar  atsí cun  etsus, cunus flairones, ya que esti nenu  intrugaba-tse a cada poucu al flairón cousas un tantu cumprumitidas  que enxamás se las fixera naide.

La Rulindes la condenada, cumu ta feita una bona peirona, escapau pinsou  quel rapacín ese iba a intruga-tse  al flaire cousas sobre’l asuntu de las mucheres, ya si chapar cunas nenas de piquenus yera picau u non. Peru cumu viu que nun tse intrugaba  nada desu, sinón de  cousas  cun más mexunxe filusóficu, nun tse gustou muitu, ya pur esu catsou la bouca cumu una afugada ya nun me dixu nada.

A min na más que me lu dixu esti rapaz, Manulu, picou-me muitu la curiosidá de saber lu que yera esu, ya dixi-tse a la Rulindes que namás que espachara na corte ya tsapara las papas cun tseite, que me chegaba hasta  la sua casa pa agüechar nel sou urdenador cúmu yera esu del Xuanín.  Na más entrar na cucina enseñoume-lu, ya cuando lu tseí gustou-me muitu. Miánicas que sí. El dibuxu ta muitu bien feitu ya lu que farfochan el nenu yal flairón entre etsus, tamién;  ta muitu bien. Itrás de tou estu paeme que ta un rapaz que ía el que fae lus dibuxus, que se chama Lunginus, que you nun sei bien quien ía. Debe ser muitu más piquenu que you, purque de lus anus del  convento nun m’alcuerdo del.

You al flairón ese del dibuxu intrugaria-tse algu asina cumu: ¿Pur qué nun tienen agora ama lus curas, gustandu-tses cumu tses gustan las mucheres; subre tou, las que tan casadas?

Ya cun esu alon, rapaces.

“Jesusín” el Pelgar

martes, 22 de octubre de 2013

AL BURZACU GUSTAN-TSE LAS POTSAS


Güei tal día amurniau, uscuru  ya fuscón que dios nus tsibre. Anda la nublina arrastru toda espeltrazada pur entre lus rebotsus, hasta mediu monte, que miánicas cumu siga asina, nun tardará en apaecer el tsobo pur aiquí pul curral nuesu  cumu el anu pasau  que una nueite vinienun a autsar aiquí mesmu, a debaxu del hórreu. Tuvía unu detsus mixou nunu de lus  pegotsus del horreu ya espueis lus perrus andaban tsoucus cheirandu atsí a cada poucu. Outramiente, nun tengu  ganas de faer nada, más que de fulgar ya de tar estramazau nu escanu al tsau del fou. Ta unu tolu dafeitu. Ya pur si fora poucu, tuvía andu cuna dentame a las vueltas. Esas peltrazus de dintistas deixanunme-la  floxa del tou ya cuandu menus lu piensu caise-me. Loutru día taba esbitsandu un güesín del zarrau del gocho ya cayiume la demontres  la dentame nu platu’l caldu ya taba toda mourienta ya chena de mafa. Unu de lus subrinacus que ta agora aiquí cun nos, fuxiu a tou miter pal curral a gumitar. Etsus rinsi abondu de mi, peru ya chegarán a tar furunes cumu you, u más, ya  sin tardar muitu.

Outramiente va la cousa sin nuvedá.  Pu la mañena bien ceu, na más risca’l día, tsevantá-me del cubil tou escaldeirau purque paeciu-me uyir glachar muitu ya asumei-me pu la bufarda’l teitu,  que desde atsí agüecha-se muitu bien tou’l  curtinal ya yera el burzacu que acababa de tsevantá-tse una potsa a la Rulindes. You nesi mumentu nun tinía tserza ninguna  purque las pitas nuesas tuvía nun tses abriéra-mus el capuneiru ya taban siguras na corte. You cumu nun pudía faer nada pa ricubrar la pita,  axeitei-me un papau  de café cun tseite cunas galletucas  que me diu la Rulindes que truxu de Salas, ya dixu-me que taban feitas cun farina que tse chaman integral, que ía muitu  bona pa rebaxar la bandouga. You na más echá-tse el guechu encima, dixe pa min: esta farina ía la  mesma  que tses doi you a las vacas ya lus gochus  cun salvau ya tou. Peru sabían muitu bien. Esta rapazaca di que tous estus tsambeus feitus cun salvau nun engordan apenas, purque fain-tse a unu  tar toul día esfueirau ya valeiru de pesu. Agora, las mucheres novas, comen rayus podres que tses den, cun tal de mantene-se flacas las cundenadas.

You, na más que papei la escudietsa del tseite, que yera ricién muñida, cuchí la fouz ya cheguei-me hasta’l nuesu prau  de la Pachalina que ía un parandanal, pa faer las presas que prontu tiné-mus que pune’l augua en vecera ya pa ruzar un poucu ya aveirar algu lus artus ya lus cudoxus, calcar las touperas ya dipasu acarreixar un brazau de valdiéganus que dientru dunus días tine-mus que’nramar el maíz ya fainnus  muita falta purque nun tiné-mus cun qué atá-lus ramus, pa espueis culgá-lus  nu curredur del hórreu, pa que sulechen  una timpurada. Tandu atsí nu prau desmangouse-me‘l ruedu ya mientras entotsaba un poucu el mangu que lu tinía mitiu nu augua de la presa, taba amerandu pa las alpabardas ya agüechei un páxaru que nun paraba de muver las alas nel aire, p’arriba ya pa baixu,  peru que taba quietu nu mesmu sitiu sin muvé-se. Nos chamamus-tses “pineireirus” purque miánicas  si nun paez que tan pineirandu farina u firiendu manteiga. El sou nome verdadeiru pae-me que ía aguilucho u milanu de rapiña, peru nun toi siguru del tou.  

Nesti casu el mutivu de garabatear aiquí nu blog, nun ía pa falar  solu d’estas zaragatadas  mías que vus entamu;  tamién ía para sabere cúmu vus foi cuna xanta nu cunventu el día de la fulixa que fixisteis atsí fai poucu. Pu lu que tseí nesti blog  pae-me que d’algunus de lus rapaces pasá-nun bona sede. Queixar queixastes-vus el anu pasau abondu de las frebas de lus  carneirus que esbitsasteis nas Barzaniellas, peru nun sei lu que siría pior purque, nu parador ese paré que faen muitas xirigonzas a la xente, peru  cobran muitu ya nun dan de xantar más que cousas cun muitus firuletes  ya muxigangas cumu lus que faian las nenacas de piquenas cuandu xuagaban  cun aquetsas cucininas que tes punían lus reis pul mes de xineiru.  Loutru día tseí que un rapaz de la marina, esi día  de la xanta debiu quedar cun fame,  ya pu la nueti foi  pal Chicote ya fartouse bien de lu que tien pur atsí Antón. Fixu bien; foi el más acertau de tous. Pu lu menus sede nun pasou.

You tuvía nun tuve atsí dientru del cunventu, ende que ía parador, oh. L’outru día baxei cuna matona nu tractor pa tsevá-la a Tibongu, ya pasei pur delantre peru nun se me amañou el parar un ratucu en Corias, cumu faigu outras veces, pa echar un vasín u dous onde el taberneiru Aníbal ya partsar un poucu lus dous;  purque esi rapazón siguru que cunoz bien tous lus mexunxes que se truxé-nun  lus flairones  yal Principau. Ya cun esu alón, rapaces.


“Jesusín”, el pelgar

sábado, 7 de septiembre de 2013

DEL CARNEIRU, A LUS CANAPÉS

Anantias, fai apenas un ratacu, escumenzou a nublase’l sol ya estroldar  de tal xeitu que mitía pánicu, bien paecía que chegaba’l fin del mundu; peru non, al poucu ya taba la tona encima xarreandu augua a caldeiraus que dios nus tsibre. You cuchí algu de tserza  ya sintei-me aiquí nu pizón del carru baxu’l hórreu,  mientras rumiaba  la capietsa duna fugaza pan  que tuvía taba calentina, asina ricién sacada del fornu, cunun cachucu tsinguaniza encima, ya nesi mesmu mumentu chegou la Rulindes toda esnalazada, mediu atsoucada, cunus gadechus tous esnizaus sin pasá-tses siquiera’l  escarpizu, y’aflanandu que s’afogaba de tantu naspiar desde’l estaxu de la fonte’l Malvís que ta tsonxe hasta aiquí, pur tiner muitu noxu a la turmenta ya  tamién pa farfutsá-me al uyíu  que sigún escuitara etsa esta mañena, tandu asperandu na Caxa d’Aforros, paré qu’este anu lus rapaces del cunvento lus flairones,  quieren faer la folixa de setiembre nel  Parador de Corias.

 You cumu taba aiquí mediu escarqueixau entre las talangueiras  ya lus estadueñus del carru, al uyir estu que me suplou na urecha la Rulindes, tsevantei-me, puxe-me dereitu y'alietsu ya  parei de mazcar el cantrochu'l pan. Espués de pinsar un poucu sobre lu que esta cundenada me dixu, cuntestei-tse  que  taba bien cavilau esu, oh. Nun sei lus cuartus que tses custará tou esi xareu, peru si poden pagá-lu  faen muitu bien. Tsou, pinsei que tamién siría purque inda quedá-nun bien fartus del grasún de carneiru viechu, tsenu de sebu ya de tsana, que tses indilgá-nun el anu pasau na budega esa de las Barzaniellas.

Ya tses dixe you noutra ucasión a estus rapazones  de Corias, que lus carneirus que etsus ya etsas cumienun el anu pasau, vilus you baxar ataus nu remolque del tractor d’un rapaz  de La Nisal, que fixu la mili onde you, unus días anantias de la fulixa. Aquetsus carneirones yeran tan viechus que apenas pudían ya muntar a las ouvechas. Bastaba  agüecha-tses un poucu pa las curnales que tinían, ya pa la fardela que  tsevaban culgandu mediu arrastru entre las patas  d’tras, cun esu ya se tse quitaban  a unu d’afeitu la gulisma  de querer cumer curdeiru. Minudu gulor que darían esus carneirus, ya pur si fora poucu taban tous chenus de cazaratas ya de pegotsus engaramichaus na tsana.

Aquetsus anemalones, según yeran de grandones,  tendrían que puné-lus al sirenu una semana anantias pa quitá-tses el tseirún ya puné-lus a  cucer na otsa al tsume cumu poucu ende la víspora,  pa tsou puder hincá-tses un poucu lus caniles,  pu lu duras y’antutsadas que tarían  las frebas. Ya p’ancima cheirarían a sebu ya cabrún que tumbarían p’atrás. Pur esu este anu  querrán prubar outras cousas novas más mudernas. Aiquí nu parador este, siguru que tses gustan más lus firuletes que tses pongan cun muitu adornu ya muitas muxigangas, peru siguru que salen d’atsí con bona fame. 

You, ya fai muitus anus, tuve nuna boda nus madriles nun hutel de muitu pustín ya salí d’atsí cun muita más fame que cuandu entrei. Miánicas, a  estus rapaces pode pasá-tses lu mesmu. Si foran outrus tiempus, cuandu taba la Casa La Chata u Casa Galdina, astoncias pudían chenar bien la bandouga cun bucadillus si la xanta del parador yera floxa, peru agora tendrán que cunfurmá-se cunu que tses pongan ya catsar la bouca.

Falandu de tou un poucu, nestus mesmus mumentus acabu d’uyir cantar nel estaxu nuesu, onde ta la pacha del centenu nu cortinal, a un falpayar. Outrus anus pur xuliu y’agostu nun catsaban a cada poucu cantandu: fal-pa-yar, fal-pa-yar,... Ya agora ya apenas nin se oyen ni se agüechan  paixarus destus migratorius, que noutrus tsaus  chaman-tses cudurnices. Estus paixarus  son cumu putsinas piquenas pardas, ya  cuandu salen del nial cumu lus pitinus piquinacus,  ya chapinan  pur entre lus riegus del trigu ya del centenu cumu cintellas;  nun hai manera de cutsé-lus. Anu tras anu, tou va a menus; chamus tou a pirder, peru hai que acetá-lu asina cumu bien. Home non, tsounón.

Ya cun esu alón, rapaces.

“Jesusín”, el pelgar

lunes, 2 de septiembre de 2013

NUN VA QUEDÁ-ME OUTRU RUMEDIU, QUE SUBIRE AL ACEBO

Esti anu la demoniu la Rulindes, t’amperrada que dios nus tsibre, que tiné-mus que subire al Acebo el día 8 chapinandu, etsus ya nos tous xuntus. Miánicas nun vamus a cucher na campa, purque de la sua casa xuntan-se una muntunerísima de xente de lus demonius, ya de la nuesa  algunu menus, peru tamién hai bona gatafueira purque paé-me que vienen lus guilopus de lus subrinacus mious de Madrí cunas peironas esas  que tienen anialadas  cun etsus. You nun tengu muitas ganas de subir, peru nun puedu embelustrá-la a esta enredaperrus de la Rulindes.

Estas mungas d’agora piensan que toul monte ía uriéganu; nun tses chaman a las cousas pur el sou nome, non. Nun  andan más que cun rimilgus ya axagüeirus. Seique cuandu you las intrugu pulus nuviacus, etsas aldrumeiran-me que nun son novius, que solu ía que viven en parexa baxu`l mesmu teitu, ya you digu-tses que non, que esu que faen etsas cunus mious subrinus nun ía outra cousa más que tar amuntunadas, nun muntón cumu’l cuitu, asina foi tuda la vida. Estas peltrazacus de rapacinas madrileñas datses muitu noxu estu que falu you, ya sei que farfutsan a veces entre etsas, pinsandu que you nun las toi escuitandu, que el tíu Jasusín  nun sabe lu que diz, que ta cumu una madreña ya que ía muitu básicu ya refistulau. Sí, home claru, nesas ficias puneivus muninas; tan etsas apañadas, semexantes changurdias ya rabileiras;  valía-tses más tsavucá-se mexor, que  nun se tsavan más que un poucu el caretsón pur las mañenas pa quitar las tsagañas de lus güechus, ya más nada purque dicen que fae muitu friu yal augua ta que caltriza lus güesus. Si se tsavaran cumu faigu you nu rigueiru toul anu, cun xeladas ya tou, nun tinían fríu nenguno nin taban encarabenidas cumu tan a cada poucu;  pierde cuidau.

You lu di subire al Acebo, home, gustar gusta-me muitu;  peru este anu nun me esfouta muitu purque dun tiempu p’acó  andu cuna rabadietsa  encetada en carne viva de muntar nu pullín a pelu sin albarda. El probe burru ta tan  flacu que miánicas  tien el espinazu del tsombu espurriu p’arriba de tal xeitu que paré un trunzón de serrar  la madera. Si nun tuviera el probe asina tou chenu mataduras ya de cazaratas,  tsevabamus-lu cunus xerones pal Acebo cuna merienda ya you muntau encima. El casu ía que you montu a pelu nu pullín pur nun pará-me a puné-tse la albarda. Además, esti cabrón de pullín, cuandu lo toi aparexandu hincha la bandouga de tal xeitu que paré que va reventar,  ya luegu al poucu ratu, desinflá-la ya queda-tse la albarda floxa, ya alvienta-me al suelu escapau.

El casu ía que outras veces cuandu andu asina tou encetau cuna rabadietsa en carne viva, tandu mia mai na casa toi salvau, purque  tsavuca-me etsa bien cun augua fría ya espués espurria-me   lus polvus talcu pu las mataduras ya las encetaduras, ya  curan-me escapau. Peru agora nun tengu a quien mandar que me lu faiga. Si se lu falu a la Rulindes  fiende-se de risa ya mánda-me al  caraxu. You tamién piensu que si esta munga me chegara a agüechar lus baxus, tandu asina tou espatarrau encima el escanu, cunus  pirendengues al aire,  salía fuxendu al trote de la vera mía, ya nun paraba hasta Rituertas pu lu menus. Párta-me un rayu si nun ía asina. You tamién  pudia dicitse-lu a unu de lus mious subrinacus, peru estus cazuleirus son muitu pior tuvía. Escumenzarían a currer la zueira cumigo pur toul pueblu,  ya esgazase de la risa, faciendu tal xareu, que nun pararían hasta’l anu que bien.

Non, nun se m’ucurre falar cun etsus de tal cousa. Minudus sinvergunzacus tan feitus. Lu que pueu faer you mientras,  nestus días, ía chavucá-me pu las mañenas bien ceu las encetaduras un poucu nu ríu, nel augua de la canícula, ya procurar nun muntar nu pullín a pelu, a ver si me sanan un poucu las encetaduras ya pal día ocho ya pueu subir acaballu’l burru, purque tantu naspiandu cumu chapinandu,   pa min ía muitu camín. Si chegu a Veiga  la Piedra sin aflanar, abondu faigu, siguru que ya toi tou derranau ya cambaletu cumu si me esguilara dientru d’un carcabón bien fondu.

La Rulindes tuvía esta mañena, al baxar a mucir la  Garbosa bien ceu, dixu-me  que ya tien pinsau lu que vamus a tsevar de mirienda: empanada de toucín cun muita freba, feixuelos, chosco, andocha, chinguaniza cucida ya cruda, feletes empanaus ya  turtilla de patacas cun muita cebotsa. Ya darréu pa postre, rusquillus d’anís, queisadietsas ya un poucu de queixu d’afuegal pitu cun carne de mimbrillu. Pa chupar chevaré-mus un garrafunín de vinín, cuchiu esa mesma mañena na  budega, anantias de fuxir p’arriba. Tamién dixu que tsevaría capilé ya una butelluca d’aguardiente d’arándanus que fixu’l branu pasau pal cura don Robustianu, yal probe cumu cayiu malu,  nun vinu a pur etsa. 

Non, miánicas tsieva de cumer abondu, ya buenas cousas. La xanta va tar cumu dios. El casu será puder chegar al tesu sin estramazá-se anantias, ya sin tener que tar espués escarrancau del tou una simana cumu poucu. Home non, tsounón.

Ya cun esu alon, rapaces. 

“Jesusín”, el pelgar

sábado, 31 de agosto de 2013

LUS MELAXUS DEL PESCADEIRU


Na mía casina, cumu de piquenus yéramus aquetsa  perrada d’harmanus, ya miou pai yera un bon fulgazán que  arrimaba poucu'l  tsombu, na más quiría tar tou’l día nu chigre tsapandu vinu, a nos nun nus subraban muitas  cousas non;  subre tou, de las de tsamber. Cumer, cumia-mus hasta fartá-nus tous lus días, esu sí. Peru tous lus días yera  lu mesmu: pote de berzas que mia mai faia-lu nuna otsa grande que paecía una duerna, ya chenaba-la bien cun patacas abondu, echaba-tse un brazau  berzas, una muzada fabas, una riestra chinguaniza, murciecha, algún tarucu que outru de tsacón ya buenus cachus de zarráu u de toucín marietsu que gulía a caldu ende’l cabeiru’l pueblu; nos lus rapazacus tábamus abondu fartus de xantar tous lus días lu mesmu ya cuandu chegaban parientes u xente d’outrus tsugares que xantaban na nuesa casa, astoncias mía mai faía algu difrente. Si yera pula tarde amañaba feixuelus cun zúquiri pur riba ya una escudietsa de tseite cun achicoria pa etsus, ya pa nos tseite solu.

Cuandu chegaba algún furasteiru a la nuesa casa, nuesa mai la probe víase negra p’axeitar las cousas que taba fayendu ya pa que chegaran enteras ya cun algu de xeitu a la mesa; si entamaba feixuelos tinía que escundé-lus purque nos na más gulé-lus na sartén ya escumenzaba-mus a estroldar, dar mazaculas ya curcobus pul estroucasa, lu mesmu que fain  lus xatinus de piquenus cuando fuxen de la corte pal prau. Si atoupaba-mus lus feixuelus onde lus mitiera la nuesa mai,  escumenzaba-mus a esbichar netsus  cumu‘l tsobo,  hasta que nun quedaban más que cuatru penderexus tous espeltrazaus cumu culgadixus. Mia mai cun nos pasou-las negras. Lus feixuelus tien-lus escundiu hasta baxu’l muntón del cuitu mitius dientru duna otsa pa que nun diera-mus cun etsus. Un día punxu-lus na ripisa’l ventanu la cucina pa que enfriaran un poucu ya lus gatus tsevanun-tse unus poucus ya etsa pinsou que fora you. Chamou-me escapau: Jasusín ven acó,  ya intrugou-me pu lus feixuelus, que ou taban. You cuntestei-tse que nun sabía, ya nesi mumentu mitiu-me una bona xustradas en tou’l caretsón ya unus tirones d’ourechas que pur pouco me las arrinca. Alcuerdu-me bien que tinía la xente asperandu na sulana muertus de fame, tous cuna gulisma de lus feixuelus calentinus, yal platu taba casi tsimpiu. Aquetsa xente tuvienun que asperar un ratau bonu hasta que la probe mucher pudo faer más. Mía mai, lus feixuelos failus muitu bien. Cumu pa tsambé-se lus didus. Lu pior ía que agora ta poucu na casa. La metá‘l anu pasa-la nus madriles cuna sua afichada.

Outra cousa que nus faía medrar una cuarta a lus nenus  yera cuandu apaecía pul pueblu  un humecón que subía espacín pul emplunu carreiru de las furmigas, poucu a poucu , cunu pullín viechu albardau, tou chenu de cazaratas ya mataduras,  cargau cun duas caxas de sardinas encima. Ese día lus rapazacus  ya tinia-mus xareu. El home si chuvía, averiaba-se  debaxu’l nuesu hórreu pa abetsuga-tse, ya  nos chapinába-mus a tou miter pa tar al sou tsau na más que lu agüechába-mus. Anque aquel home puniase tou tsarizudu ya refistulau na más agüechá-nus purque nun tse gustaba muitu que  anduviera-mus pur alredor del pullín purque sabía que tse faia-mus picias pa que el burru escumenzara a coucear ya tsevantar las ferraduras pa mientras nos espatarrá-nus de risa cumu la ve qu’el pullín espantouse  y’alventou las caxas las sardinas pul aire. El home yera cachazudu  ya tinía muita paciencia cun nos. Él  cuchía la rumana ya según pidian las mucheres iba pesandu-tses puñaducus d’aquechus melaxus de pexe mientras farfutsaba pu lu baixu: estas peltrazus de mucheres nun gastan un rial;  las cundenadas nun faen más que rimungar ya dicire  que la sardinas tseiran cumu  pudricus. Etsas sí que cheiran.  D'algunas valia-tses más tsavucá-se  más a minudu  lu que etsas saben.

Las mucheres tinían razón abondu. Lus melaxus de pexe aquetsus, que traía aquel home cheiraban cumu si foran una murrina. Peru a nos, outru amiente,  lu que más nus prestaba yera aquetsa gatafueira de gatus que traía el paisanu itrás d’él pul tou’l pueblu alantre, engulismaus pul gulor del pexe. Lus mixinus aquetsus taban tous alredor miagandu cumu si foran ánimas del purgatoriu en pena,  pa que el pescadeiru tses tirara algún tripaxu  u d’alguna sardina que tuviera estrapatsada. Esti home cuando ameraba pa lus gatus que taban tous cunu rabu alietsu ya tiesu p’arriba cumu si fora una vela, ríasi ya farfutsaba-nus al uyíu a nos que lus gatus tinían lus mesmus diblidades que lus homes ya que  nun taban atsí pur el gulor de sardinas solu, que tamién acudian p’andar pur entre lus pías de las mucheres ya depasu puder mité-tses el rabu pur debaixu las sayas  que yera lu que más tses gustaba. A nos faia-nus muita gracia aquetsas burricadas  que falaba el pescadeiru ya faiamus-tse ripitinus-lu a cada poucu. A las mucheres mal rayu me parta la gracia que tses faía, peru  nun catsaban la bouca, non; dician-tse al pescadeiru de tou: que yera un  tulondru ya un viechu puteirón dexenerau d'afeitu, que nus echaba a perder a lus rapacinus. Ya nos de tantu riínus, asumaban-nus hasta lus mucarrius pu la napia. Ya cun esu alon, rapaces.

“Jesusín”, el pelgar